Şäxes

Sabir Galimullin

«Sälät-Samara» klubı räise

- Sabir, Sälätkä kilep elägü tarixın söyläp uz äle.

- 2014-nçe elda mäktäbebezgä Tatarstan Respublikasınıñ Bolgar muzey-tıyulıgında «Bolgar-Tugan tel» forumı ütäçäge xakında mäglümat kilde.  Cäygä plannar kormagan idem äle, urınnar sanı da çikle ide, mäktäbebez aktiwistı bulgaç bezgä şunda barırga täkdim yasadılar. Başta närsä ikänen bötenläy belmädek. Tik forumnıñ 3-4 köne citä kaldı, min bütän Sälättän aerılmayaçagımnı añladım. Sälättäge moxit äytep-betergesez räxät yuit ul.

- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Uylap karasañ, 2014-nçe eldan ällä ni küp wakıt ta uzmagan kebek. Tik aerma küzgä kürenerlek. Berläşmäbez yaş buın arasında tanılgannan-tanıla bara. Min monı proektlarnıñ sıyfatı yaxşı buludan, auditoriya belän eşli belüdän häm mawıktırgıç çaralar törlelegennän küräm. Çınnan da, Sälät bügenge köndä yaşlär arasında brendka äwerelde.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Äye, Ilsöyar apa Nuretdinowa häm Fänil abıy Xäsänow. Alar büleşkän energiyaneñ köçe bügengä kadär yörägemdä. Çın mägnäsendä ilhamlandıruçılarım buldılar, aktiw tormış pozitsiyale bulunıñ ni ikänen añlattılar.

- Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Äye, bar, «Sälät-Baltaç» alanında tapşırdılar. Min anı Sälättäge berençe kazanışım dip sanıym.

- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Sälättän tış ictimagıy eşçänlek belän şögıllänäm, Samara tatarları tormışında aktiw katnaşam. Ölkäbezneñ «Tugan tel» tatar cämgıyateneñ ägzası bulıp toram, mäktäp eşlärendä  üz öleşemne kertep, KWN uynıym. Ozın süzneñ kıskası, küñelemä läzzät birerlek şögıllärem baytak. Täcribä tuplarga yardäm itüçe, yaña mömkinleklär açuçı çaralardan çittä kalmaska tırışam.

- Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Awır sorau bu. Proektlar sanı bolay da bik küp, törle yunäleşlärne kolaçlıylar. Miña kalsa, innowatsion, yaña formatlı restoran gına citmi. (Kölä) Monıñ belän yaşlär eşläre bazarı tulısınça Sälät kulında bulır ide.  

- Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bäyliseñ?

- Kübese tatarça yaxşı söyläşä. Äle bezneñ arada başka millät wäkilläre, çit töbäklärdän kilgän katnaşuçılar buluın da onıtmaska kiräk. Kamillekneñ çige yuk, öyränüne, alga barunı tuktatmıybız.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Bernidän dä kurıkmagız! Kurku xise keşene ber urında tuktatıp tora, açılırga irek birmi. Üzegezgä ışanıgız! Sezneñ barısı da şäp kilep çıgaçak!   

tulısınça ukırga

Ilüsä Şihapowa

«Sälät-Yugarı Tegermänlek» klubı räise

-         Ilüsä, Sälätkä niçek kilep eläkteñ?

-         2012-nçe elda Bolgarga ekskursiyagä kittem. Şunda sarı futbolkalardagı balalarnı kürep soraştırdım. Kaytıp Sälät turında internettan ukıdım. Tik Sälätlelär safına elägü öçen tagın 2 el kötärgä turı kilde, Sälätkä 7-nçe sıynıftan soñ gına alalar bit. 2014-nçe elda min dä Sälät gailäsenä kuşıldım.

-         Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

-         Şuşı 3 el eçendä Sälät bik nık üzgärde. Älege üzgäreşlär «Fänsar» fän häm mägarif üzäge açılgannan soñ aeruça da sizelde. Alannar sanı da arttı, garizalar kaldıru sisteması da küpkä ciñeläytelde. Proektlar sanı da üsä, alar belän bergä Sälät tä üsä. Sälkeşlärneñ mömkinläre dä artkannan arta bara. Sälättä xıyalıñnı tormışka aşırası bik ciñel.

-         Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

-         Minem berençe alanım – «Sälät-Sanak». Berençe äydamannarımnı, älbättä, xäterlim: Rawil abıy belän Rezedä apa. Bügen dä Sälättä gel oçraşıp torabız. Rawil abıy KWN uynıy, anıñ çıgışların bik yaratıp karıym.

-         Sarı galstugıñ barmı soñ?

-         Kızganıçka karşı, sarı galstugım älegä yuk. Anıñ turında här sälkeş xıyallanadır.

-         Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä çit tellärneken?

-         Sälättäge tatar tele däräcäse äydamannardan tora, minemçä. Şuña da törle alanda tatar telen belü törleçä. Äydaman – sälkeş öçen ürnäk şäxes, anıñ misalında sälkeş tatar telen kamilläşterergä omtıla. Ä gomumiläşterep äytkändä, Sälättäge tatar teleneñ sıyfatı äybät. Miña kalsa, Sälät – yaşlär arasında tatar telen populyarlaştıruçı berdänber oeşma.

-         Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

-         Miña kalsa, Sälätkä xoreografiya belän bäyle proektlar citmi. Mäsälän, «BikaFest»ta cırçı da, kompozitor da üzen kürsätä ala, ä biyuçe yuk. Üzem biyu belän şögıllängäç bu soraune küñelemä bik yakın aldım.

-         Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

-         Sälät berläşmäsennän soñ «Duslık» berlegendä dä räis bulıp toram.

-         Sälkeşlärgä teläkläreñ?

-         Sälättä sine tänkıytläüçe bulmas. Şuña da kurkıp kalmaska kiräk! Siña monda härkem yardäm itärgä äzer. Üsärgä tırışıgız, ä Sälät sezgä yardäm kulın suzar! 

tulısınça ukırga

Albina Kadirowa

«Sämrux 2016» el premiyaseneñ «El direktorı» nominatsiyase ciñüçese

- Albina, sin Sälätkä niçek kilep eläkteñ? 

- Min bu tarixnı bik küp tapkırlar söylädem inde, tik niçä söyläsäm dä tuydırmıy. 2007-nçe elda Bögelmädä «Sälät-Bögelmä» alanı uzdırırga uyladılar. Nibarı ber törkem olimpiada ciñüçelären cıydılar da, smena oeştırıp kuydılar. Minem başta ber dä barasım kilmägän ide, tik änigä karşı torıp bulmadı. Ul elnı bez Bilärdä uzuçı Sälät festiwalenä delegatsiya bularak kına bardık, ä inde 2008-nçe elda «Sälät-Bögelmä»neñ räsmi açılu tantanası uzdı. 

- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır. 

- Çagıştırırga awır, döresen genä äytkändä. Çönki elek min bala idem, küp närsä minem öçen yañalık bulgan, dönyaga karaşım da sabıylarnıkı. Äydamannar sälkeş öçen kumir, ürnäk keşelär. Üzemne äydaman rolendä küz aldına da kiterä almıy idem! Direktor bulunı äytep tä torası yuk. Sälät üsä, alga bara. Minem señlemä 9 yaş, ul inde Forumda da bulıp ölgerde. Balalarnı üsterergä yardäm itüçe mondıy moxit buluı şatlandıra. Tormış, wakıt alga barsa da, Sälätneñ nizamätläre üzgäreşsez kala. 

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme? 

- Äye: Irşad abıy häm Aynaz apa. Alarnıñ şämçekläreneñ räxätlegen äytep-añlatıp betergesez! Irşad abıy gitarada uynasa, Aynaz apa bezgä akıllı fikerlären citkerde. 

- Sarı galstugıñ barmı soñ? 

- Bar, 2008-nçe elda aldım. 

- Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? 

- Kalgannarnıkı niçekter, mineke könnän-kön üsä. Şuña da yugarı däräcädä dip bäyalim.

- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ? 

- Sälättän tış tormışıma wakıt bik az kala. Bu Sälättä eşläwem belän bäyleder. Magistraturanı tämamlıym. Xätta ikene. (Kölä) Buş wakıtımda räsem yasarga, çigärgä yaratam. 

- Sälkeşlärgä teläkläreñ? 

- Instagramda kızık kına ber xeşteg bar: #wdıxayasçastekajduyuminutu dip atala ul. Menä şunı telim min sezgä! Här minutıgız bäxetle ütsen! Tormışıgızdan läzzät alıp yaşägez!

tulısınça ukırga

Güzäl Gaynanowa

«Sämrux 2016» el premiyasendä Sälätneñ maxsus stipendiyase laureatı

-         Güzäl, Sälätkä elägü tarixın söyläp uz äle.

-         Sälätkä min oçraklı räweştä genä kilep eläktem disäm dä yalgış bulmas. Klasstaş kızım «Sälät-Ruxiyat» turında işetkän häm şul alanga mine dä gariza tutırırga mäcbür itte. Näticädä mine aldılar, ä anı yuk. Başta barmaska uylagan idem, tik yazmışımnı sınap karıysım kilde.

-         Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

-         Bıel Sälät dönyası belän tanışuıma 5 el bula. Bu wakıt aralıgında Sälät zur üzgäreşlär kiçerde. Tik bu äle soñgı nokta tügel, berläşmäbez tagın da zurrak ürlär yaulıy ala. Şunısın tögäl äytä alam: eldan-el Sälät üsä, üzgärä häm zurrak uñışlarga ireşä.

-         Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

-         Xäterlämiçä! Şuña da berençe äydamannar bit alar: Alinä apa Sadriewa häm Ilham abıy Ibrahimow. Äydamannarımnıñ bersendä soñınnan 3 tapkır sälkeş buldım äle. (Kölä)

-         Sarı galstugıñ barmı soñ?

-         Bar. Soñgı tapkır sälkeş bulganda «Sälät-Ruxiyat»tä aldım.

-         Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

-         Bügenge köndä töp igtibarnı häm wakıtımnı ukuga biräm. Bıel uniwersitetnı tämamlıym, şuña da bar uylarım imtixannar häm diplom turında. Şulay uk ingliz telen öyränäm.

-         Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä başka çit tellärneken?

-         Üzemneñ şäxsi ürnägemdä inandım: Sälättä tatar telendä söyläşäse kilep tora. Bu, minemçä, küp närsä turında söyli.

-         Sineñçä Sälätkä nindi proektlar citmi?

-         Barlık proektlar da citä. Här keşe biredä küñelenä oşagan yunäleşne taba alaçak.

-         Sälkeşlärgä teläkläreñ?

Olıgaerga aşıkmagız. Sälkeş bulu – iñ şäp rol häm mömkinleklärneñ berse.
tulısınça ukırga

Fännur Şäyxetdinow

«Sämrux 2016» el premiyaseneñ «El äydamanı» nominatsiyase ciñüçese

- Sälätkä elägü tarixın söyläp uz äle.

-  Sälätkä min 2010-nçı elda kilep eläktem. Apam – Gölçäçäk – «Rauşan»da ul elnı jurnalistika ukıtkan ide, kayttı da, miña Sälätneñ böten üzençäleklären söyläp birde. Əlbättä, ul aña kadär dä belgän Sälät xakında, ä menä miña bik kızık buldı. Şul uk elnı «Sälät-Şäxes» alanına yul tottım. Kittem dä, haman kaytkanım yuk Sälättän. (Kölä) Bik räxmätlemen apama! Əle dä xäterlim «Räxmät äyterseñ» äle digänen.

- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır. 

- Berençe kürgän Sälät xäzerge Sälättän nık aerıla. Gomumän alganda, Sälät bik nık üste! Xäzer nindi genä proektlar yuk, härber proektta küpme keşe katnaşa bit! Sälätne xäzer dönyanıñ törle poçmaklarında belälär. Geometrik progressiyadä üsä Sälätebez! Tagın 7 eldan soñ «Sälät-Ay» alanına garizalar kabul itelä disälär dä aptıramam.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme? 

- Berençe äydamannarımnı tönlä uyatıp sorasalar da äytep birä alam. Yaratkan Lenar abıy Siraciew belän Alisä apa Şäkürowa. Iñ berençe äydamannarı här sälkeşneñ küñelendä aerım urın alıp tora şul. Belmim, mine xäterlilär mikän, ämma minem öçen alar iñ-iñnäre!

- Sarı galstugıñ barmı? 

- Sarı galstugım bar. 2011-nçe elda aldım. Minem öçen bu Sälät dönyasında tagın ber baskıçka kütärelü bulıp tordı.

- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ? 

- Sälättän tış min bik küp närsä belän şögıllänäm. Futbol uynarga häm kararga, teatrga yörergä, törle temalarga bäxäs alıp barırga, kölergä, filmnar kararga, uemdagı ideyalärne çınga aşırırga, onıtılıp bargan tatar cırların tıñlarga, säyasät turında fiker alışırga yaratam. Keçkenädän balıkka yörim. Bu minem iñ yaratkan şögılem. Bu tormışta üzemne törledän-törle yunäleşlärdä sınap karıysım kilä.


- Sälättä tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä başka tellärneken? 

- Sälät tatar telle moxit dibez. Tatar telen min monda 8/10 dip bäyalär idem. Nigä 10 tügel disezme? Moña yaşlärneñ üzara aralaşuı komaçaulıy. Sälättän tış dönyası gel rus telendä ütä torgannarga, älbättä, kinät kenä tatar telenä küçü kıen. 

- Sineñçä Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Sälät tatar dönyasın saklap kalırlık moxitlärneñ berse. Kiläçäktä Sälätneñ üzeneñ mäktäbe, uniwersitetı, teatrı, telewideniese häm başka törledän-törle kızıklı proektları hiçşiksez bulaçak. Barlık xıyallarnı çınga aşırır öçen mömkinleklär bik küp. Alar üzebezdä  – Sälät.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ? 

- Sälkeşlärgä telägem şul. Kurıkmagız! Häryaklap açılıgız! Üzegezne tagın da üsteregez! Sälättä barısın da näk menä sezneñ öçen oeştıralar, barısın da maksimal däräcädä alırga, Sälätneñ böten räxäten tatırga tırışıgız. Küpmeder wakıt uzgaç, soñ bulırga mömkin. 

 

tulısınça ukırga

Aygöl Şakirowa

«Sämrux 2016» el premiyaseneñ «El sälkeşe» nominatsiyase ciñüçese

- Sälätkä elägü tarixın söyläp uz äle.

- 2012-nçe elnıñ may kiçendä miña mäktäptäge berençe ukıtuçım şaltırattı. Törle yarışlarda katnaşıp, prizlı urınnar yaulauçı, aktiw balalar öçen  Sälät  lagere barlıgın äytte häm miña barırga täkdim itte. Üzemne sınap karap, gariza tutırırga buldım. Menä şulay başlandı da miña oçar kanatlar kuygan Sälät moxite belän tanışu.

- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Berençe kürgän Sälät ul - duslık, belem häm icat moxite. Kilü belän üzemä yaña mömkinleklär açtım, ana telebezne üsterü - bezneñ burıçıbız ikänlegenä inandım. Xäzerge wakıtta Sälät üsä, mömkinleklären kiñäytä, häm, minemçä, tatar milläteneñ yaktı kiläçäge öçen zur tırışlık kuya.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme? 

-  Älbättä! «Sälät- Bilär kalası » alanı äydamannarı -Aygöl apa Zakirowa häm Ilşat abıy Ismägıylew. Minem Sälät dönyası belän kızıksınuımda alarnıñ öleşe zur, şunıñ öçen zur räxmät alarga!

- Sarı galstugıñ barmı soñ? 

- Yuk, sarı galstugım yuk. Anı alırga telägem bar,  läkin «El sälkeşe» isemenä iya bulu minem öçen zur gorurlık häm sarı galstukka karaganda möximräk.

- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ? 

- Min Kazan Federal Uniwersitetı IT-litseenıñ 11-nçe sıynıfında belem alam häm bügenge köndä imtixannarga äzerlänü belän mäşgul. Läkin buş wakıtımda icat belän şögıllänergä yaratam: biim, jırlıym.

- Sälättä tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä başka tellärneken? 

- Sälättä tatar tele däräcäse bik yugarı. Ul tagın da üsä, kiñäya häm balalar anıñ nikadär bay, matur buluı turında tagın da kübräk belä. Läkin şul uk wakıtta rus, ingliz telläre dä eş kullanıla, çönki sälätle balalar törle yaktan üsärgä tieş.

- Sineñçä Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Bügenge köndä Sälät sälkeşlärenä küp mömkinleklär birä. Minemçä, Sälätkä sängat mäktäbe citmi. Anda el däwamında balalar cır, biyu, räsem yasau häm başka şögıllär belän mawıga alırlar ide.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Sälkeş bulgan mizgellärneñ härberseneñ kaderen belegez. Oyalıp, kurkıp tormagız, üzegezne häryaklap açıgız. Bergäläp yaratkan Sälätebezne, tugan telebezne nıgıtu, üsterü östendä eşlik!

tulısınça ukırga

Alisä Camaliewa

Sälät weteranı

- Alisä, Sälätkä niçek kilep eläkteñ?

- Sälätkä min berençe tapkır 2007-nçe elda olimpiadada ciñgäç sessiyagä kildem. Awıl mäktäbendä ukuçı gadi awıl balası idem. Şuña Sälät turında «Tamçı şou», «Yaşlär tuktalışı» kebek tapşırulardan gına işetkän buldı. Älbättä, sessiyagä çakıru algaç bik söendem. Ä menä sessiyaneñ üzenä kilgäç kurkıp kaldım. Monda barlık balalar, ukuçılar şundıy akıllı, nindider sörännär kabatlap yörilär, zur keşelärgä oçraşular wakıtında katlaulı soraular birälär, barısınnan da törle ideyalär taşıp tora. Bu minem öçen şakkatkıç xäl ide. Şuña sessiyaneñ berençe ike könendä miña bik awır buldı. «Monnan soñ başka Sälätkä barmıym, miña monda bik oyat!» dip, änigä şaltıratkanımnı äle dä xäterlim. Tik şul wakıtta Sälättäge moxit, äydamannarnıñ köçlelege, mäktäp balaları arasındagı Sälät prezidentınıñ (ul wakıtta Ramazan ide) döres eşçänlek alıp baruı mindä üz-üzemdä ışanıç uyattı, Sälätkä tulısınça alıp kerep kitte häm sessiyaneñ azagında min alannarga da, kalgan sessiyalärgä dä yöriyaçäkmen dip süz birep, Sälätkä gaşıyk bulıp kaytıp kittem. 

- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Min berençe kürgän Sälät xäzergese kebek ällä ni zur tügel ide. Barısı da ber-bersen belä ide. Xäzer isä Sälät şul kadär zuraydı. Bez yaşägän, ukıgan urınnar bik gadi ide, ä xäzer barlık yaşäü, uku şartları küpkä yaxşırdı. Proektlar sanı iskitkeç küp! Elegräk «Min Sälättä buldım!», digäç, «Ä närsä soñ ul?» dip sorıylar ide. Ä xäzer isä: «O, min dä Sälättä buldım bit! Minem dustım Sälättän!»  digän cawap işetäseñ.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Äye. Berençe äydamannarım Aysılu apa Räxmätullina häm Änwär Tuykin ide. 

- Sarı galstugıñ barmı?

- Bar, berençe elnı uk «Sälät-Rauşan» alanında birdelär. 

- Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ?

- Sälättäge tel däräcäsenä tel-teş tidererlek tügel, minemçä. Berara urıslaşu köçäya digän fiker tuıp algan ide, tik ul tiz onıtıldı. Bügen tatar telenä igtibar bik zur, tagın da nıgrak üsterdelär. Şäxsän üzem Sälätkä kilgän saen awız tutırıp tatarça söyläşäm, mine härwakıt añlıylar, minem belän dä tatarça söyläşälär.

- Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Minemçä, bügen Sälättä bar da citeş, bar da bar. Ayga menü proektı gına yuk kebek. (Kölä) Kem belä, bälki bu da inde uyda bardır.

- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

- «Tatar radiosı»nda eşlim, bügenge köndä dekret yalında. Rayana isemle kız üsteräbez. Anı da Sälät dönyası, «Sälät-Bäläkäç» klubı belän tanıştırırga telim. Yal belän berrättän eşne dä alıp barırga tırışam: «Muzıkal kaymak» tapşıruınıñ telewizion wersiyasen alıp baram, stsenariylar yazam. Äle küptän tügel genä kafe açu biznesı belän dä şögıllänä başladım.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Sälätkä oçraşularga kilgän, zur ürlärgä ireşkän abıy-apalar tormış täcribälärennän çıgıp gel matur, akıllı teläklär telilär. Şularnı kuen däftärenä yazıp barıgız, gel istä totıgız. Ä minnän teläk: ukırga, eşlärgä, matur itep yaşärgä!

 

tulısınça ukırga

Alimä Säläxetdinowa

Sälät weteranı

- Alimä, Sälätkä niçek kilep eläkteñ?

-  Sälätkä berençe kursta ukıganda eläktem, «Izge çişmä» alanına. Ni kızganıç, sälkeş bulu bäxete miña eläkmäde.

- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Sälät üzgärde. Elekkege häm xäzerge Sälätne çıgıştırıp ta bulmıy kebek. Ämma härkaysınıñ üz kıymmäte bar, minemçä. Elekkege taşıp torgan entuziazm, romantika, ideyalär, xäzerge wakıtta texnik mömkinçeleklär, şartlar, xökümät tarafınnan yardäm kürsätüläre belän berläşterelgän, tagın da köçlelängän. Äle alda tagın nilär kötäder! Läkin min ışanam, barısı da yaxşı bulaçak. 

- «Izge çişmä»däge berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Alar bezneñ alannarıbıznıñ direktorları ide, minem yöräktä gel ukıtuçılarım, äydamannarım, ürnäk aluçılarım – Bulat abıy Xäkimow, Röstäm abıy Musin.

- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Irem belän 3 bala üsteräbez, säyaxät itärgä bik yaratabız, illär gizäbez. Mäktäpkäçä yaştäge balalar belän eşlädem. Kazanda tatar telendä bişektän üsterü yunäleşen üsterergä tırıştık. Kanadaga küçkäç tä tatar balalarına däreslär oeştırdım. Xäzerge wakıtta üzem dä ukuçı min – kölliyattä frantsuz telen öyränäm.

- Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä başka çit tellärneken?

- Soñgı ellarnı minem festiwalda (xäzer Sälät Forumı) bulganım yuk, şuña da bäyalärgä awırrak. Şäxsän üzemä Sälät tormışımda tatar telle dönya birde. Gomumän äytkändä, berläşmä tatar telen populyarlaştıruda zur rol uynıy. Alga taba şuşı yunäleştä eşläp, igtibarnı yugaltmawıgıznı teläp kalam.

- Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Härber proekt üz wakıtı, köçe, ixtıyacı belän tua. Sälättä bik köçle fänni proektlar tuaçak dip ışanam.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Sälkeşlärgä gel aktiw bulırga, här könnären produktiw ütkärergä, xıyallanırga kiñäş itär idem. 

tulısınça ukırga

Dilärä Sabitowa

Sälät aktiwistı

- Dilärä, Sälätkä niçek kilep eläkteñ? 
- Üzemneñ törle ölkälärdäge kazanışlarım yardämendä. 2007-nçe el ide ul. 
- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır. 
- Bu çagıştıru mömkin tügelder, miña kalsa. Sälät bezne şatlandırıp könnän-kön üsä. 
- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme? 
- Älbättä, berençe äydamannarnı, berençe smenañnı onıtıp bulmıy ul. Minem berençe äydamanım – Elina apa Stepanowa. 
- Sarı galstugıñ barmı? 
- Äye, 2010-nçı elda, «Ruxiyat»tä aldım. 
- Berläşmäbezdäge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä çit tellärneken? 
- Tatar, rus, ingliz telläreneñ däräcäse bezdä yugarı. 
- Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi? 
- Minemçä, xäzerge wakıtta Sälätkä bar da citä. Bulgannarınıñ sıyfatın saklap, tagın da üsterergä kiräk. 
- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ? 
- Eşemne, säyaxät itärgä yaratam, sport çaralarında katnaşam, balalarga ingliz tele öyrätäm. 
- Sälkeşlärgä teläkläreñ? 
- Üsegez, açılıgız, bernidän dä kurıkmagız!
tulısınça ukırga

Dilärä Xälitowa

«Bilär kalası 2016» ölkän äydamanı

-         Dilärä, Sälätkä kilü tarixın söylä äle.

-         Alekseewsk rayonınıñ Balalar icatı üzägendä ireşkän uñışlarım öçen Sälätkä çakırdılar. «Bilär kalası» alanı da minem tugan rayonımda urnaşkan, şuña da şuşı alanga kildem.

-         Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

-         Minem Sälätkä kilgänemä ällä ni ozak tügel äle. Tik şulay da anıñ üseş dinamikasın sizmi mömkin tügel. Berläşmäbez, zamança terminnar belän äytsäk, modernizatsiya yulınnan atlıy. Soñgı ellarda östämä belem birü ısulları tagın da arttı: Sälät Forumındagı faydalı uku-ukıtu programması, kızıklı proektlar, h.b.

-         Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä başka tellärneken?

-         Eldan-el tatar tele däräcäse artkannan-arta bara. Rus telle balalar da Sälät dönyasına aşkınalar, bu bik küñelle küreneş. Bezdä tatar telen öyränergä telägän keşegä işeklär açık bit. Ä Sälätkä kilgänseñ ikän, anı öyränmi mömkin tügel: barlık programma, däreslär, çaralar tatar telendä. Äydamannar da söyläm telen üsterä, üzara gel tatarça aralaşabız. Tik ber tatar telendä genä tuktap kalmıybız: «Çit telne dä yaxşı bel», - di xalık gıybaräse. Sälät – öç telle moxit.

-         Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

-         Miña kalsa, «Üz kullarıñ belän» isemle proekt turında uylarga kiräk.

-         Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

-         Sälättän tış icat belän şögıllänäm. Bıel Kazan federal uniwersitetın tämamlıym, diplomlı «pedagog-xoreograf» bulam. Icat studiyasendä balalarnı biergä öyrätäm. Eştän, ukudan buşagan arada agaçka tatar ornamentların töşeräm.

-         Sälkeşlärgä teläkläreñ?

-         Sälkeşlär! Smenadan läzzät alıgız: barlık çaralarda katnaşıgız, här mizgelne kızıklı itegez. Şul oçrakta, xatirälärne barlaganda, yözegezdä elmayu tuar. Sälät tormışta etärgeç bulıp tora, ul siña iñ kiräkle sıyfatlarnı tärbiyalärgä sälätle. Smenanıñ uñışlı buluı sezneñ üzegezdän tora.

tulısınça ukırga

Ruslan Zakirow

Sälät aktiwistı, N.Cihanow isemendäge Kazan däülät konserwatoriyaseneñ opera studiyase solistı

Ruslan, Sälätkä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- 2007-nçe el ide ul. Äni Sälät alannarı turında kayandır işetkän, mine şunda cibärmäkçe buldı. Bezgä «Sälät-Rauşan» alanın täkdim ittelär, tik äni  «Laeş monda gına bit ul» dip rizalaşmadı. Şulay itep «Sälät-Bilär kalası»na kittem.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Äye, älbättä: Gölnara Şakirowa häm Gölnaz Fäsxetdinowa.

Sarı galstugıñ barmı?

- Äye. Berençe elda uk aldım. Ikençe sarı galstuknı miña Mars Şakirow tapşırmakçı ide. Kızık wakıyga buldı ul: «Sälät-Rauşan»nıñ turıtayagı bara, aña sarı galstuk tapşırdılar. Ul anı miña suza,  «Ruslan aña laegrak!» – di. Min almadım. (Kölä)

Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Oeşmabız bu wakıt aralıgında bik üste. Zuraydı, köçe dä arttı, Tatarstannıñ tatar telendä aralaşuçı häm tatar telen öyränergä teläüçe yaşläre tormışınıñ aerılıgısız öleşenä äwerelde. Sälätneñ proektlar sanı da artkannan-arta bara. Berläşmäbez belän bik gorurlanam!

Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä kalgan tellärneken?

- Sälättäge tatar tele däräcäse bar tatar dönyası aldında wizit kartoçkası bulıp tora. Xalıkara forumnarıbızga da törle illärdän delegatlar cıela. Alannarda başcitäklär häm äydamannar 99,9% sälkeşlär tatarça söyläşerlek itep tırışkannarın işetep kenä tügel, kürep tä beläm. Tatarça belmägännäre anı öyränergä omtıla.

Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Sälättä proektlar bik küp, yunäleşläre dä törle. Närsä citmägänen dä tiz genä äytep birä almassıñ. Üz orkestrıbız yuk älegä. (Kölä) Sälätneñ barlık yunäleşlärendä üzemne sınap kına kalmadım, üzemne taptım dip tä äytä alam.

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Sälät tormışında aktiw katnaşıgız! Sälkeş tormışınıñ kaderen belegez! 

tulısınça ukırga

Islam Wäliew

Sälät aktiwistı

Islam, Sälätkä kilep elägü tarixın söyläp uz äle.

- 2006-nçı elda «Sälät-Rauşan» alanında yal ittem. Şunnan başlap Sälätsez uzgan cäem bulmadı da. Soñgı ellarda Bilärdäge Sälät Forumında katnaşam.

Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Sälät bik nık üzgärde: tözeleşe dä, keşeläre dä başka. Bezneñ mondıy matur Sälät yortıbız yuk ide. KWN uynıy başlaganda Narimanow uramındagı ofiska yöri idek. Anda nibarı 3 bülmä ide. Şul bülmälärneñ bersendä, mikrodulkınlı miç, suıtkıç arasında mäzäklär yaza idek. Bügen mömkinleklär bik küp,  zur, yaktı Sälät yortı gına da ni tora! Bügenge sälkeşlärgä karap ak könläşü belän könläşäm.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- 2006-nçı elda min ingliz törkemenä eläktem, äydamannar çit tel ukıtuçıları ide. 2007-nçe elda äydamannarım Tyulpan apa Miñhacewa häm Robert abıy Miñnegulow ide.

Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Äye, «Rauşan 2007»-dä birdelär.

Sälättäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä başka tellärneken?

- Sälättäge balalar tatarça aralaşa. 10 ballık şkaladan sanasañ 7-ne kuep bula. Kamilläşergä cirlek bar äle. Rus tele 9/10, ingliz – 6/10, portugal tele –  2/10. (Kölä)

Sineñçä, berläşmäbezgä nindi proektlar citmi?

- Proektlar bik küp, cawap birergä dä kıensınam xätta. Elek Sälät yortında «Färxäd häm Färxät» icadi duetı eşli ide, miña kalsa, menä şunı torgızırga kiräk. (Kölä)

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Barlık proektlarda da katnaşıgız. Bezneñ çorda cäyge alannar, «Fänsar» mäktäbeneñ közge-yazgı sessiyaläre, Bikmullin festiwale gına bar ide. Bügen Sälät yortı törle ostaxanälärdän, çaralardan kaynap tora.  Cäyge alannarga barıgız, forumda katnaşıgız. Sälät forumı – barlık Sälät xäräkäteneñ yöräge ul. Häm älbättä kübräk ciläk-cimeş aşagız, su eçegez. (Kölä)

tulısınça ukırga

Yoldız Miñnullina

Sälät proektlarında aktiw katnaşuçı, Sälät weteranı

-         Yoldız, Sälätkä kilep elägü tarixın söyläp uz äle.

-         Sälätkä mine respublikaküläm olimpiadada ciñgäç çakırdılar. 2000-nçe el, tatar telennän olimpiada ide ul: min 2-nçe urınnı alırga tieş idem. Tik Güzäl Usmanowa yardäme belän (ber sorauga cawapnı miña ul äytep cibärde) berençelekne yauladım.

-         Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

-         Bügen Sälättä küpkä uñaylırak: barlık şartlar da tudırılgan. Elek awır bulgan ikän dip uylamagız, ul çornıñ da üz romantikası bar ide. Bilärgä barıp citkäç awtobustan töşülär – iñ romantik mizgel bulıp xäteremdä kalgan. Ul wakıtta awtobuslar alanga uk kermilär, Izge çişmä buenda kaldırıp kitälär ide. Alan belän küper buença ozın ber saf bulıp tezelep basıp, kuldan-kulga küçerep äyberlärne urnaştıra idek: matraslar ütep kitä, palatkalar... Äle ul çakta zamança palatkalar tügel! Tik barıber räxät ide.

-         Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

-         Xäterlim: Röstäm abıy Musin häm Gölnaz apa Bädretdinowa. Bügen Gölnaz apa Aktanışta, «Büläk» lagerendä eşli, Röstäm abıy belän küptän aralaşkan yuk.

-         Sarı galstugıñ barmı soñ?

-         Äye. 2001-nçe el, «Sälät-Rauşan»da birdelär.

-         Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

-         Min – jurnalist, şagıyrä. Icat belän şögıllänäm.

-         Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

-         Citä, alar bik küp bit. Sıyfat yagın kontroldä totarga kiräk. Gomumän, Sälättä här keşe üze aerım ber proekt kebek.

-         Tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

-         «Kamillekneñ çige yuk» dip cawap birer idem. Tatar telen öyränügä barlık mömkinleklär dä bar.

-         Sälkeşlärgä teläkläreñ?

-         Bäxetle bulıgız!

tulısınça ukırga

Aywaz Sadırow

Sälät weteranı, tele-, radio alıp baruçısı, «Tatar radiosı»nıñ baş möxärrire

- Aywaz, Sälätkä niçek kilep eläkteñ?

- Sälkeş sıyfatında Sälättä yal itä almawıma bik ükenäm. Äydaman bularak Sälätlelär safına 2008-nçe elda kuşıldım. Bez küpmeder külämdä «Sälät-Tel» alanın açıp yañalık kerttek. Tormışım yulımda «Sälät-Tel» buluına çiksez räxmätlemen. Älege alan tellär öyrätü belän bügenge köndä dä şögıllänä. Ä ul wakıtta min Arça pedagogiya kölliyatendä «Çit tellär» fakultetında ukıy idem. Fakultetıbıznıñ 5 törkeme arasınnan 10 studentnı saylap aldılar, alar arasına min dä eläktem.

- Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Sälät gel xäräkättä: ul härdaim yañalık, üzgäreş ezli. Berençe tapkır Sälätkä kilgäç, biredäge optimistik ruxnı, tatulıknı kürep xäyran kalgan idem. Sälät – barlık icadi, fänni ideyalärne çınga aşıru mäydançıgı ide. Bügen dä şulay. Bügenge zamanda icadi yaşlär, törle subkulturalar bik küp: kemder rep ukıy, graffiti yasıy – tik bu gamällär härwakıtta da cämgıyat öçen faydalı bulmıy. Tieşle mäydançık, kiräkle keşelär yanda bulmau säbäple, sälät yomıla yaki tirä-yun öçen, keşeneñ üze öçen dä kurkınıçlık tudıra. Sälät isä üsterä, alga öndi, därtländerä. Ul här buın öçen dä aktual, tik kabatlanmas bula belä. Oeşmanıñ uñışka ireşüen şunnan küräm min. Keşe dä bit üskän saen aldında yaña ofıklar aça bara. Sälät tä şulay uk.

- Berläşmädäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä kalgan tellärneken?

- Tatar telenä, oeşmanıñ bar eşçänlegen tatarlaştıruga zur omtılış bara. Tatar telen Sälät kenä tügel, ä anıñ katnaşuçıları da formalaştırganın añlarga kiräk. Soñgı 3-4 elda, eşçänlege cämgıyatkä uñay yaki tiskäre yogıntı yasıy aluçı keşe bularak, min sizäm: küñelemdä milli orlık päyda  buldı. Şuşı orlık haman üsä, zuraya: ul härdaim tatar tele, anıñ kiläçäge turında uylıy. Tatar teleneñ rusçaga integratsiyalänüe çorında – Räsäydä yaşägäç bu kotılgısız – bu uylar miña tıngılık birmi. Başta rusça uylap, annan tatarça söyläü tendentsiyase populyarlaştı. Bu xalkıbıznıñ milli bilgeläre kalmau kurkınıçı yanıy digän süz. Cırlarıbız bar: alarda tatar süzennän başka bütän berni yuk! Rus cırın tatarçaga tärcemä itep cırlaudan gına bezneñ mädäniyat üsmäs. Barıbıznı da milli ruxıbız xakında uylanırga çakıram!

- Sineñçä, berläşmäbezgä nindi proektlar citmi?

- Tatarça yumornı üsterä başlarga wakıttır. Yumor aşa bala üsä,  yazarga, uylarga, katnaşırga öyränä. Bügenge zamana texnologiyaläre alga kitkän çorda yumor minem öçen – milli telewidenie häm radioda eşläüçe kadrlar äzerläü öçen aerım ber xäräkät ul.

Kiläçägemne radioda gına tügel, telewidenie buylap ta planlaştırganda kadrlar citmäwen añlıym. Barlık ideyalärne çınga aşırır öçen gramotalı, fikerli belüçe yaşlärdän torgan komanda kiräk bulaçak.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Üzaldıgızga konkret maksatlar kuegız. Kiläçäktä kem bulırga telägänegezne uylıy torıgız, Sälät tä sezgä yardämgä kiler. Teläkläregezdän kurıkmagız. Üsegez!

Min äydaman bulganda tanılgan şäxeslär belän bik eş oçraşular uzdıra idek. Alar da kayçandır Sälätkä yörgän keşelär ide. Bügen inde üzem ostaz rolendä. Elek tä, xäzer dä min Sälättä öyränäm. Başta şuşı şäxes urınında bulırga telim diya idem, xäzer üzem dä şulay uk ilhamlandırırga tırışam. Sez dä şuşı sistema buença eş itä alasız. Täcribä tuplagız, ilhamlanıgız, üsep, olıgaep minem urınımnı alıgız. Bu – mäñgelek dwigatel! (Kölä)

tulısınça ukırga

Alsu Gataullina

Sälät aktiwistı

- Alsu, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söylä äle.

- 2001-nçe elda apam belän «Sälät-Arşan»ga baru bäxetenä ireştem. Bu wakıtta miña nibarı 12 yaş ide. Ul çaklarnı bik ük xäterlämim dä inde, tik Ewpatoriyaneñ attraktsionnar parkı bügengedäy isemdä.

- Berençe äydamannarnıñnı xäterliseñme? Ä berençe sälkeşläreñne?

- Ä berençe äydamannarım 2002-nçe eldagı «Sälät-Ruxiyat»tä Gölnaz apa Galimowa häm Marat abıy Kadıyrow ide. Gölnaz apa belän äle bügenge köndä dä aralaşabız. Ä minem berençe sälkeşlärem belän 2007-nçe elgı yazgı sessiyadä tanıştım.

- Sarı galstugıñ barmı?

- Bar! Sarı galstugım da, şämäxäse dä, III häm II-nçe däräcä dä, şämäxä futbolkam da bar.

- Uzgan ellardagı Sälätne bügenge Sälät belän çagıştırıp karasak?

- Ul wakıtta Sälät ber gailä kebek ide. Ideyaläre tulıp, taşıp torgan ber keçkenä genä gailäne xäterlätä ide. Xäzer isä Sälät – ul köç. Ul könnän-kön yaktırak balkıp toruçı yoldız.
 
- Sälättä tatar tele däräcäse nindi? Ä başka tellärneke?

- Soñgı ellarda tatar tele däräcäse bik nık arttı. Sälkeşlär dä, äydamannar da, xätta kunaklar da tugan telebezdä söyläşälär. Tıñlap torırga da xätta räxät. Kalgan tellär dä Sälättä härwakıt yaşäyaçäk. Ingliz tele genä tügel, başka tellär dä öyräteläçäk dip uylıym. Läkin üz telebez liderlık pozitsiyasendä buluı aeruça şatlandıra.

- «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Reklama oeşmasında bülek citäkçese bulıp eşlim. Eş protsessınnan tış balalar öçen repetitorlık belän dä şögıllänäm.

- Kiläçäktä «Sälät»ne niçek küzallıysıñ?

- Ber 10 eldan soñ inde ul sälätle yaşlär öçen xalıkara mäydançıkka äwereläçäk. Min moña 100% ışanam.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Minem öçen «Sälät» ul – ikençe öy, duslarım, yakınnarım. «Sälät» – küñelemneñ aerılgısız ber öleşe. Ul mine cılıta, yuata, köç häm ilham çıganagı bulıp tora. «Sälät» – ul minem balalarım. Alarda üzeñneñ çagılışıñnı kürü zur şatlık. Sälkeşlär! Här könneñ, här minutnıñ räxäten toep yaşägez! Olıgaerga aşıkmagız, barısı da alda äle. Ber mömkinlekne dä kuldan ıçkındırmagız, ukıgız, öyränegez häm, älbättä inde, elmaerga, kölergä, şayarırga onıtmagız.

tulısınça ukırga

Gölnaz Säfärowa

Sälät weteranı, «Tatar radiosı» alıp baruçısı

-         Gölnaz, Sälätkä kilep elägü tarixın söylä äle.

-         2004-nçe el ide ul, min 1-nçe kursta ukıym. Ul wakıtta dustım Sälättä äydaman ide, gel şuşı yaşlär oeşması xakında tämläp söyli ide. Minem berençe smenam «Izge çişmä» studentlar alanı buldı. Uçak yanında kiç utıru, gitaraga kuşılıp cırlau, palatkalar şähärçege... gel yaşlek romantikası inde menä! Şuña da bu dönya mine tiz arada üzenä tartıp aldı.

-         Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

-         Cir belän kük arası. Üzgärmi kalgan äyber ber genäder: möxit. Sälätkä genä xas duslık mönäsäbäte, tatulık ruxı, berdämlek. Sälät ul «Bez – bergä!» digän süz. Sälät – yaña açışlar mäydançıgı. Üzgärmi kalgan äyberlär şuşılar. Bügen alarnıñ köçe tagın da arta töşkän. Balalar öçen ber digän mömkinleklär, şartlar – Sälättä!

-         Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

-         Sälätlelär belän küp aralaşam. Yañalıklarıgız şundıy küp! Ukıtu formatı, üzençälekle ostaxanälär, zamança texnologiyalär... Proektlar, miña kalsa, citärlek. Kalganın wakıt xäl itär.

-         Berläşmädäge tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä kalgan tellärneken?

-         Zamana cämgıyateneñ yogıntısı bulmıy kalmagandır. Tugan teleñdä aralaşırga teläü – üze ük xörmätkä laek. Sälätkä kilgändä min üzem dä küp kenä frazeologizmnarnı, iskeräk süzlärne belep betermi idem. Miña kalsa, balalarnıñ Sälätkä tartıluınıñ töp säbäbe dä tugan telne yaratuda. Ä biredä ul teldä aralaşırga barlık mömkinleklär dä tudırılgan.

-         Sälkeşlärgä teläkläreñ?

-         Sälätneñ çäçäk atuın telim! Döresen genä äytkändä, xökümätebezneñ mondıy yaşlär oeşmalarınıñ eşçänlegenä yardäm itüe bik küñelle küreneş. Inde niçä buın Sälät tärbiyasendä üste, äle tagın küpme üsär! Äti-änilär dä balaların Sälätkä kiterergä tırışsınnar ide. Zamana cämgıyatenä Sälät kiräk. Bik yaratam, xörmät itäm bu berläşmäne. Sälätneñ ätisenä – Ädip Älmirgä – xörmätemneñ iñ olısı. Aña sälamätlek telim, şuşı xäräkätne buldıra alganına räxmätemne belderäm. Min dä, üz çiratımda, Sälätkä bulışırga äzermen: çönki ul minem öçen bik kaderle.

tulısınça ukırga

Änwär Tuykin

Sälät aktiwistı

Änwär, Sälätkä kilep elägü  tarixın söyläp üt äle.

- 2002-nçe elda min matematika fänennän respublikaküläm olimpiadada ciñdem, şunnan mine «Sälät-Ruxiyat»kä çakırdılar.  Anda min Alsu Gataullina, Elina Stepanowa belän tanıştım, duslaştım. Alarnı äle dä bik yakın küräm, bergä eşlibez. Şunnan soñ Ruxiyatkä tagın berniçä tapkır bardım äle, «Arşan»da da buldım. Sälät aktiwistınıñ böten rollären dä üzemdä sınap karadım: sälkeş, äydaman, «Äydamannar mäktäbe»ndä kurator, közge-yazgı sessiyalärdä ukıtuçı da buldım.

Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştır.

- Sälät ul tere keşe kebek. Elek bez balalar idek, xäzer yaşlär däräcäsendä. Sälät üsä, tagın da alga bara.

Sarı galstugıñ barmı?

- Äye.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Äye: Läysän apa Kirasirowa.

Sälättä ni belän şögıllänäseñ?

- Berniçä texnik proektnı alıp baram: «Fänsar» mäktäbeneñ, Portfoliosınıñ saytların alıp baram.

Ä Sälättän tış?

- Uniwersitetta ukıtam, programmist bulıp eşlim.

Sälätkä nindi proektlar citmi, sineñçä?

- «Efäk Kanat» proektı bar ide elek, anıñ kısalarında çit illärdä dä Sälät smenaları ütä ide. Miña kalsa, säyaxät itü, dönyanı öyränü bügenge sälkeşlärgä dä kızıklı bulır ide.

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Üzegez östendä eşlägez, näticälelek öçen tırışıgız! Älbättä, sälamätlek, bäxet, ilham çişmäse teläp kalam. Icat itegez, yaña ürlär yaulagız! 

tulısınça ukırga

Emil Şäydullin

«Izge çişmä» wolonterlar lagereneñ direktorı


- Emil, Sälätkä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- Sälätkä min 2009-nçı elda, 10-nçı sıynıfnı tämamlagaç bardım. Sälät dönyasın miña klasstaşlarım açtı: alarnıñ kübese inde küptännän Sälät alannarında yal itälär ide. Berençe könnän başlap min üzemneñ nindi dus, tatu, küñelle gailägä kilep eläkkänemne añladım.

- Berençe tapkır kürgän häm bügenge Sälätne çagıştırıp karasak...

- Eldan-el Sälät üz ofıkların kiñäytä bara. Ägär dä «Sälät: kiçä, bügen, irtägä» digän analiz yasap karasañ, anıñ üseş däräcäsen tögäl küzallarga bula, Tatarstan Respublikasınıñ yaşläre üsä, kamilläşä.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Berençe häm soñgı tapkır Sälättä sälkeş sıyfatında min 2009-nçı elda, «Sälät-Rauşan» alanında buldım. Äydamannarım Denis Kärimow häm Rezidä Zäyniewa ide.

- Sarı galstugıñ barmı?

- Bar!

- Sälättäge eşçänlegeñ xakında söyläp üt äle.

-Biredä min üzemne şaktıy rollärdä sınap karadım: sälkeştän başlap smena direktorına kadär. Xäzerge wakıtta Sälättä «Izge çişmä» wolonterlar alanınıñ direktorı wazifasın başkaram.

- Sineñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Sälättä proektlar bixisap, alar bötenese dä 100%lı uñay näticä kürsätä. Älege dönyaga eläkkän bala üzen härtörle yunäleştä üsterä ala.

- Ä Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ?

Emil: Sälättän tış ta aktiw tormış alıp baram. Bu iñ berençe çiratta yaratkan şögıllärem belän bäyle. Mäktäptä ukıtam. Gomumän, kızıksınuçan keşe min.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Üzegezneñ yulıgıznı tabıgız, üz östegezdä eşlägez! 

tulısınça ukırga

Lyutsiya Zakircanowa

Yaşüsmerlär psixologı

-         Lyutsiya apa, Sälätkä kilep elägü tarixın söyläp ütegez äle.

-         Mäktäp ellarında tatar ädäbiyatınnan respublikaküläm olimpiadada ciñügä ireştem. Şunnan soñ mine Sälätkä çakırdılar. 2000-nçe elda berläşmä häm çın Sälät möxite belän tanıştım häm başka aerıla almadım. (Kölä)

-         Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştırıgız.

-         Sälät, çınnan da, bik küp üzgäreşlär kiçerde. Uñay yakka. Kaywakıt biregä kilgäç min xatirälärgä bireläm: «Ä menä bezneñ wakıtta...» - dip üzennän-üze çagıştıra başlıym. Bügenge yaşlär belän kübräk aralaşkan saen Sälätneñ gel alga barganın añlıym. Berläşmäneñ kiläçäge ömetle. Kızıklı proektlar da bixisap. Bez sälkeş çakta üzebezneñ Sälät yortı xakında xıyallana idek, «Fänsar» belem sarae bulsın ide dip telädek. Bezneñ xıyallar çınga aştı, şöker. Sälät wakıt belän bergä atlıy. Bu bik şäp!

-         Berençe äydamannarıñnı xäterlisezme?

-         Äye. Cirän töstäge, bödrä çäçle – Aysılu apa. Smenadan soñ bez anıñ belän şaktıy aralaştık äle: 3 el däwamında xat alıştık. Ul wakıtta telefonnar yuk ide äle.

-         Sarı galstugıgız barmı soñ?

-         Äye.

-         Sezneñçä, Sälätkä nindi proektlar citmi?

-         Awır sorau. Proektlar küp. Härkem üzenä oşagan şögıl taba alaçak.

-         Berläşmädäge tatar tele däräcäsen niçek bilgelisez? Ä kalgan tellärneken?

-         Sälättä tatar tele härwakıt üzäktä buldı. Bez sälkeş çakta rus telendä söyläşsäk ştraf balları da östilär ide xätta. Biregä kilep çın tatar telendä söyläşep bula häm sine añlayaçaklar – bu bik yaxşı. Ä bütän tellär dä öyränä alu mömkinlegen bik xuplıym.

-         Sälkeşlärgä teläkläregez?

-         Sälättä ütkärgän wakıtnıñ kaderen belegez. Tanışıgız, duslaşıgız, elemtägezne yugaltmagız. Fikerdäşläreñne tabu – bik äybät ul, alar sezne härwakıt tieşle yunäleşkä borıp cibärä alaçak digän süz. Xäzerge sälkeşlär – berläşmäbezneñ laeklı ägzaları.

 

tulısınça ukırga

Alsu Galimowa-Sitdıkowa

Sälät weteranı, 2005-2009-nçı ellarda Sälät klubı prezidentı

- Alsu, Sälätkä elägü tarixın söyläp uzıgız äle.

- 2002-nçe elda min, Bua şähäreneñ Waxitow isemendäge gimnaziya ukuçısı, Kazanga tatar ädäbiyatı buença respublika külämendäge olimpiadaga yul tottım. Tormışımdagı kötelmägän, şul uk wakıtta xälitkeç borılış şunnan başlandı.

Olimpiadanıñ yabılu tantanası ciñüçelärgä maktaulı kägazlär häm büläklär tapşıru belän tämamlandı. Läkin mäktäp ukuçıların annan da zur büläk kötkän ikän. Ul wakıtta «Sälät» yaşlär üzäge belgeçe Läysän apa Wetrowa üzeneñ elmayuı, sünmäs därte belän ciñüçe ukuçılarnı karşısına cıep ta utırttı. Sälätneñ cäyge alannarına anketa tutırdık.  Älege oçraşunıñ häm könneñ nikadär möhim bulganın ellar gına kürsätte.

Cäygä taba Räzinä apa Safina şaltıratıp, wägdä itelgänçä, alanga çakırdı. «Sälät-Rauşan 2002», Yaşel Üzän rayonınıñ Ilinka poselogındagı «Meçta» bazası. Törkemebezneñ iseme – «Räxät». Yaña tanışular, bulaçak hönärne saylarga yardäm itärlek däreslär, oçraşular häm ostaxanälär eşe, açışlarıbıznı terkäp barır öçen maxsus äzerlängän köndäleklär... Küñellärne mäñgegä yaulagan Bilär cıenı, Izge Çişmä belän tanışu, soñrak bäyrämnärgä genä aerım ber gorurlık belän kielä torgan Sälät futbolkası... Bu dönyanıñ aerım ber sixrilegenä iya bulganına Yoldız Miñnullina  da ışandırdı. Härwakıttagıça üz ısulları belän inde. (Kölä) Berençe Sälätle elımda uk şunı añladım: sälkeş gorur isemen barı aña laeklar gına yörtä ala. Dimäk, min bik yaxşı ukırga, tırış häm aktiw bulırga, aldıngı bulırga tieşmen.

Iñ berençe söränemdä bügen dä xäterlim äle:

 Räxät Sälättä –

Äye, äye!

Bez köçle däülättä –

Äye, äye!

Bez «Räxät»  törkeme!

Menä şul könnän birle min Sälättä.

  - Berençe kürgän häm bügenge Sälätne çagıştırıgız.

  - Aerma, hiçşiksez, zur! Häm här yaklap. Ämma şunısın tögäl äytä alam: Sälät berençe ellarında da, bügenge köndä dä milläte, tele, mädäniyate häm üz tarixı belän gorurlangan şäxeslär üsterä. Berençe ellarında da, bügenge köndä dä sälätle balalarnı cıya. Belemle, tırış keşeneñ barlık ürlärne dä yaulap alırga mömkinlegen isbatlap oçar kanat birä, ışanıçlı, «üze kebek» duslar belän aralaşıp yaşärgä yardäm itä. 

Gomerlek duslarım – Gölnaz apa Garipowa, Deniz, Zilä Xösnetdinowlarnı da Sälätem büläk itte. Şöker, bügenge köndä dä Sälätneñ canı bulgan Cäüdät abıy  belän Wenera apa Söläymanowlar bar. Barlık sälkeşlärne isemläp belgän, härber sälätlegä wakıt taba algan, alarnı üsterergä omtılgan Cäüdät abıy belän Wenera apa. Meñ räxmät sezgä!

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä! Güzäl apa Camaletdinowa häm Liliya apa Möxämmädiewa (Sabirowa). Güzäl apa Sälätneñ «Ua-ua» cırınıñ süzlären icat itkän keşe. Ul şunıñ kadär Sälät keşese, bügen dä Sälät dönyasına çumıp, Sälät belän yanıp  yaşäwemdä anıñ öleşe şaktıy zur. Liliya apa Möxämmädiewa Kazanda yaşi, ike kız üsterä. Berençe häm başka äydamannarım belän dä aralaşıp yaşibez, şöker.

- Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Bar! Cäüdät abıynıñ sarı galstuknı tapşırgan mizgele bik kaderle.  Anı bäylägän wakıtta nindider ışanıç, söenü xise biläp algan ide. Tormışta törle söeneçle häm borçulı wakıygalar arasında anıñ üz urını bar.

- Sälättän tış ni belän şögıllänäseñ? 

-  Sälättän tış Kazan şähäre Başkarma komitetı Apparatınıñ tellärne üsterü häm ictimagıy oeşmalar belän üzara bäyläneşlär bülegeneñ baş belgeçe bulıp eşlim. Gailäm bar.

- Sineñçä Sälätkä nindi proektlar citmi?

- Sälät zaman taläplärenä karata barlık proektlarnı buldırıp, tormışka aşırıp bara.

- Sälättä tatar tele däräcäsen niçek bäyaliseñ? Ä başka tellärneken?

- El saen üsä. Tugan telebezneñ Sälättä saklanıp kaluına gına tügel, näk menä biredä üsärgä tieşlegenä dä ışanam.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Köçle şäxeslär bulıgız: gailädä häm cämgıyattä başkarırga tieşle wazifalarnı laeklı ütägez. Sälät ruxın saklap, şul dönyanı häryaklap üsteregez! Bäxetle bulıgız, başkalarnı da bäxetle itegez!



tulısınça ukırga