Şäxes

Alinä Sadriewa

«LinguaLike» cawaplılıgı çiklängän cämgıyateneñ general direktorı

Alinä,  «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp uz äle.

- «Sälät» turında 7-nçe sıynıfta ukıganda işettem. Törle olimpiadalar, bäygelärdä bik eş katnaşkanga, mäktäbem citäkçelege «Sälät»neñ ber cäyge proektında katnaşırga täkdim yasadı. Ul wakıtta, 2008-nçe elda, «Sälät» şaktıy zur oeşma ide inde, küp kenä proektların çınga aşıra ide. Berençe tapkır min «Sälät-Ruxiyat» alanına eläktem.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä. Regina apa Gäräewa häm Ilnar abıy Camaletdinow ide alar. Bez – Ilnar abıynıñ berençe sälkeşläre. Anıñ üz östendä zur cawaplılık toep borçılganı äle dä xäteremdä.

Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Bar, ikençe elnı gına ala aldım. Tik anıñ kıymmäte bik zur ide. Sarı galstuknıñ mägnäsen tögäl häm döres añlata belgängä, ikençe elga yañadan-yaña ürlär yaulıysı kilde. Şuña da älege galstuk miña bik kaderle.

«Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Bügengese köndä min ingliz telen öyränü üzäge belän citäkçelek itäm. Älege biznes-proekt minem taraftan 2 el däwamında çınga aşırıldı, xäzerge wakıtta barlık wakıtım şuña kitä disäm dä yalgış bulmas. Bu ideya «Sälät-Praga» mäktäbenä barıp kaytkannan soñ tudı. 

«Sälät»kä nindi proektlar citmi, sineñçä?

- «Sälät» – ideyalär häm alarnı çınga aşıru moxite ul. Proektlar bik küp, alarnıñ yunäleşläre dä törle. Miña kalsa, älege proektlarnı härdaim kamilläşterep torırga gına kiräk. Misalga, hönär saylau yagınnan.

«Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä başka tellärneken?

- «Sälät»tä tatarça söyläşälär. Älegä söyläşmägännär – öyränergä häm söyläşergä omtılalar. Bötenläy telne belmägännär – şunda uk anı öyränergä alına. Çönki barlık proektlar da tatar telenä korılgan. Telne belmiçä alarda katnaşıp bulmıy, yaki kızıksız bulıp kalalar. Başka tellärgä kilgändä,  «Sälät»tä başka tellärne dä öyränergä mömkinlek birüçe proektlar bar.  Bügenge köndä 3-4 çit telne belü gadäti xälgä äylänep bara, ä «Sälät»tä siña bulışırga teläüçelär härçak tabılır!

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- «Sälät»kä eläkkän barlık sälkeşlärgä telägem şul: mondagı täcribä unikal, alıştırgısız, bäyasez. Ber mömkinlegegezne dä kuldan ıçkındırmagız! Üzegezne kürsätüdän kurıkmagız, başkalardan öyränegez, aralaşıgız! Üzegezneñ täcribägez belän dä urtaklaşırga onıtmagız. Barı şul oçrakta gına bez dönyanı yaxşıga üzgärtä alırbız.  

tulısınça ukırga

Ammar Al-Ansi

Tatarstan Respublikasınıñ «Respublika Debatow» diskussion üzägeneñ citäkçese

-  Ammar, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp uz äle.

- Oy, «Sälät»lelär safına niçek kilep eläkkänemne, döresen genä äytkändä, xäterlämim dä. Üzennän-üze kilep çıktı ul. Mäktäptä ukıganda da äti-änilärem apam belän ikebezne «Sälät»  alannarına cibärergä telägännäre istä. Tik xaman nindider säbäplär arkasında kilep çıkmadı. Bäygedä katnaşıp «Yaş akademik» häm «TRnıñ el eruditı» isemnären algaç, jyuri sostawında utırgan Cäüdät abıy Söläymanow şäxsän üze «Sälät»kä çakırdı. Tik tagın kilep çıkmadı: ul cäyne min ätiemneñ tugan yagına, Yemenga, tugannarım yanına kitep bardım.  «Sälät» minem öçen gadäti ber oeşma gına tügel, ä fikerdäşlär cıela torgan urın ul. Dönyanı yaxşıga üzgärtergä teläüçe 21-nçe gasırnıñ romantikları urını dip tä äyter idem xätta.

- Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

- Bu sorauga cawap birgändä obektiw bula almam dip kurkam. Tik şulay da aldagı buın wäkilläre söyläwennän çıgıp, aermalıklar şaktıy ikänen äytä alam. Ul wakıtta bu indiwiduallek, üzeñneñ üzençälekle buluıña tulı ışanıç, icat, kreatiwlık bulgan. Bolar bötenese xäzer dä bar. Tik inde bu xäzer bilgele ber sistema buença bara, cawaplılık xise belän başkarıla. Miña kalsa, bu bik äybät küreneş. Ul kuelgan maksatka ireşergä yardäm itä.

- «Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Bütän tellärneken?

- Minemçä, tatar teleneñ urının proektlarda katnaşkan wakıtta, belmäüçelär öyränergä telärlek itep kuyarga kiräk. Ä kalgan tellärneken här keşe üze öçen üze bilgelär.

- Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

- Inde üsep, buyga citkän, yugarı uku yortların tämamlap, gailä korgan, balalar üsterüçelär öçen proektlar yuk. Şul citmi, miña kalsa.

- «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Şäxsi eşmäkär bulıp toram, zur bulmagan tipografiyam bar. Räsäyneñ eşmäkär-möselmannarı assotsiatsiyase yaşlär bülegeneñ citäkçese. 

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Yaxşıga ışanıgız, irtä torırga gadätlänegez, räxmätle bula belegez häm tieş bulgannı eşlägez. 

tulısınça ukırga

Dilbär Sadıykowa

Yaşlär Diplomatiyase Akademiyase citäkçese

- Dilbär, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- Kızganıçka karşı, min berkayçan da sälkeş bulmadım. «Sälät»kä isä «student» statusında kildem. 20-6-nçı elda «Äydamannar mäktäbe»ndä katnaşıp, «Sälät-Rauşan» alanına äydaman bulıp bardım .

- Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

- «Sälät» – küp törle ölkälärne üz eçenä cıygan zur ber berläşmä. Monda weterannar, bügenge kön häm kiläçäk sälkeşlär.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Ilşat abıy häm Güzäl apa. Alar üz eşläreneñ ostaları, täcribäle, açık yözle belgeçlär. Min alardan zamanında küp närsägä öyrändem.  

- Sarı galstugıñ barmı?

-Älbättä. Min anı «Sälät-Rauşan» alanında aldım. Bügenge köndä dä medal, räxmät xatları, tanıklıklar arasında kaderläp saklıym.

- «Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

- «Sälät» – tatar telen öyränü, kamilläşterü mäydançıgı. Monda ul yugarı däräcädä öyrätelä.

- «Sälät»kä nindi proektlar citmi, sineñçä?

- «Sälät»tä härkem üz küñelenä oşagan eş belän şögıllänä ala. Närsälär citmi? Xm... Äytüe awır. Icat ostaxänäläre kübräk bulsın ide. Üzebezneñ xostelnı buldırası kilä.

- «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Sport belän şögıllänäm: yözäm, cäyaü yörergä yaratam, xikäyalär yazam.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Kiläçägebez härberebezneñ üz kulında, anı yaxşı, pozitiw yakka üzgärtergä kurıkmagız.

tulısınça ukırga

Ilfat Wäliew

«Sälät» sport proektları oeştıruçısı

- Ilfat, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

Bik kızık xäl buldı ul. Min ul cäyne turklubtagı duslarım belän eş kına säyaxätlärgä yöri idem. Awgust aenda tagın bersenä – Mariy El yaklarına çıkmakçı idek. Berkönne äni telewizordan «Sälät-Şäxes 2009» alanına çakıru kürde dä, «Ulım, äydä äle sin şunda barıp kayt, yaña keşelär belän tanışırsıñ, kızıklı däreslärdä belem alırsıñ»,- diep, mine cibärmäkçe ide. Min, älbättä, karşı kildem, çönki cäy buena plannar korılgan ide inde. Moñarçı ike säyaxätkä bargan duslarımnı yanädän küräse, ber dä belmägän keşelär yanına barası kilmäde. Citmäsä, «kızıklı däreslär» süze dä kiresençä täesir itkänder. Mäktäp balasınıñ uku turında bötenläy işetäse kilmi bit, ä monda cäy könne dä däreslär ukırga cibärüläre ber dä käefemne kütärmäde. Ul wakıtta minüzsüzle eget – talaşıp bulsa da uylaganımnı tormışka aşıra idem. Bu yulı da ber-ike tapkır äni belän bäxäsläşep aldım. Läkin äniem süzennän çıgıp bulmadı inde, «Sälät-Şäxes»kä şulay kilep eläktem. Häm ber dä ükenmädem diyargä kiräk. Bu minem öçen iñ zur açış bulgandır. Bügen min äniemä şunıñ öçen bik räxmätlemen!

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Äye, älbättä. Min bala bularak «Sälät» alannarında 5 tapkır buldım: «Sälät-Şäxes 2009», «Sälät-Rauşan 2011» häm 3 tapkır közge-yazgı sessiyalär. Här alanda bulgan äydamannarımnı yaxşı xäterlim. «Şäxes»  ul Ilmir abıy belän Alsu apa Xäbibullinnar. Minemçä, alanga kilgäç balanıñ berençe xisläre häm tirä-yungä mönäsäbäte näk menä äydamannardan tora. Ägär dä min şulay «Sälät» gaşıyk bulganmın ikän – dimäk, alar üz eşlären yaxşı ütägännär.


- Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

- Gomümän alganda, «Sälät» bik katı üzgärde. Üste, zurrak proektlar ütälä başladı, täcribä tuplanıldı, yaña alannar açıldı. Bernärsä dä ber urında tormıy, şulay uk «Sälät» tä üzgärä. Alga taba da şulay uk goref-gadätlärne yugaltmıyça üseş alırga yazsın. 

- Sarı galstugıñ barmı?

- Äye, berençe alanımda uk algan idem. Nindi genä çarada katnaşmaganmındır min: debatlar, spikerlar bäygesendä, KWN komandasında da buldım. Barısı isemdä dä tügel inde xäzer.

- «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Üzemne küpkırlı keşe diep äytä alam. Käef bulganda cırlıym da, biim dä. Sportka zur ähämiyat biräm – yögerü, yözü, kıyaga menü, snoubordta şuarga, kışın xokkey, cäen futbol uynarga yaratam. Älbättä, kitap ukıym. Tatar tele, kızganıçka karşı, küp oçrakta öydä genä häm «Sälät»kullanıla, şuña kürä telneñ däräcäsen töşermäs öçen tatar ädäbiyatın ukıym. 

- «Sälät»kä nindi proektlar citmi, sineñçä?

- Bu bik awır sorau. Xäzer «Sälät»tä nindi genä proektlar yuk, nişlärgä teläsäñ dä, üzeñä fikerdäşlär tabıp xıyallarıñnı tormışka aşırırga bula. Mägarif ölkäse bulsınmı, akıl uennarı diseñme, sport yaisä icatka tartılasıñmı, xätta dizayn häm texnologiyalär belän bäyle proektlar da bar. «Sälät» ul wakıt belän bergä baruçı innowatsion oeşma häm, minemçä, şuşı bulgannı üsterergä genä kiräk. Ä nindi dä bulsa yaña proekt başlau turında wakıt üze kürsäter. 


- «Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä başka tellärneken?

«Sälät»tä tatar tele däräcäse töşmi. Läkin duslar belän barıber, iñ berençe çiratta, rusça söyläşkängä kürä «Sälät» yortına kilep kergäç, tatarçaga küçer öçen beraz wakıt kiräk. Läkin min belgän barlık sälät aktiwistları tugan telebezdä söyläşergä tırışabız. Xätta, kaywakıt «Tärcemä it»  uenın da uynap algalıybız. 

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

Närsä bulsa da eşlämiçä ükengänçe, telägäneñne eşläp ükenüeñ xäerleräk, minemçä. Şuña kürä, kaderle sälkeşlärebez, härber tugan mömkinçelegegezne ıçkındırmagız! Katnaşa algan çaralarda katnaşıgız. Mäktäptä uku, älbättä, kiräk, läkin 1 aylık mäktäp programmasın 1 atnada kuıp citep bula, ä menä bulgan mömkinçelekne kire kaytarıp bulmayaçak. Tormışta kiräkle täcribä tuplar öçen menä digän çagıgız. Uñışlar sezgä!

 

 

tulısınça ukırga

Ilnur Möxämmätcanow

IT üzäk citäkçese

-         Ilnur, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

-         Berençe tapkır «Sälät» dönyası belän min 1994-nçe elda, tugan yagım Arçada tanıştım. Ul wakıtta mäktäp yanında eşläp kilüçe cäyge lagerga yöri idem, ä «Sälät» belän çaralar bergä ütä ide. Bu cäydän son min «Sälät»kä tagın elägäsem kilep ozak wakıtlar xıyallanıp yördem. Ä bu ciñel eş tügel – respublikaküläm yaki bötenräsäy bäygelärendä, olimpiadalarda ciñü yaulau kiräk. 1998-nçe elda matematika häm fizika olimpiadalarında katnaştım. «Sälkeş» süze şul 1998-nçe elda barlıkka kilde dä inde. Äle dä isemdä: min «Sälät-Tuapse»da, äti-änilärem dä yanımda häm Cäüdät abıy alarga şuşı süzneñ mägnäsen añlatkan ide. Baksañ, ul «sälätle keşe» bularak şärexlänä ikän.

Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

- Awır bulır ul. Bik küp üzgäreşlär kiçerde «Sälät»: masştabı da, çaraları da başka. Ul wakıtta barı ber alan ide, ä xäzer sorasagız barısın sanap ta çıga almam. Bu olı keşene häm balanı çagıştırgan kebek. Ällä «Sälät»tä üskängä bu üzgäreşlär minem öçen ber sulışta ütkän inde...belmim. Ä iñ möhime – berläşmäneñ asılı häm mägnäse şul uk kala.

Berençe äydamannarıñ iseñdäme?

- Galiya apanı yaxşı xäterlim.

«Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- IT – kompaniyadä eşlim, ukıtam, welosipedta yörim, yakınnarımnı yaratam.

Sineñçä, bügenge köndä «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

- Alannardan tış ta «Sälät» eşçänlegenä çakıra torgan proektlar citmi, miña kalsa. Alannardagı däreslärne el äylänäse ukıtırga kiräkter. Sowet zamanındagı tügäräklär stilendä diime soñ inde (Kölä). «Sälät»tä bulır öçen gel faydalı eş belän şögıllänü kiräk. Yal itep, küñel açıp yörü – naçar äyber tügel, şulay da «Sälät» üskänne yarata. Bäläkäy kızım Yasminä, tugannarım, duslarımnıñ sabıyları öçen balalar bakçası buluın telär idem. Bu wakıt mäsäläse genä, miña kalsa. Çönki bügen älege eşkä alınırday keşelär bar. Şulay uk «Sälät» proektların internet çeltärläre aşa da kullanıp bulsın ide. Çönki «Sälät»lelär Tatarstanda gına tügel, dönya buylap taralgan. Alar da här yañalıktan xäbärdar bulsın öçen zamana texnologiyalären kullana belü genä kiräk. 

«Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä başka tellär?

- Äybät sorau. Kızıklı. Min filolog tügel. Çagıştırmaça äytkändä, Kazan öçen, şähär cire öçen äybät, yugarı. Ä rayonnardagı, awıllardagı «Sälät»lelär belän yanäşä kuysañ – urtaça. Şäxsän minem öçen «Sälät» – tatar telen saklap kalu häm üsterü moxite. Rus tele däräcäse, älbättä inde, yugarı. Ike tellelekne saklap kala aluıbız aeruça şatlandıra. Ingliz tele däräcäse soñgı 5 el eçendä bik üzgärde. Äle dä isemdä, elek maxsuslaşkan temalar buença bezgä tärcemäçelärgä möräcägat itärgä turı kilä ide, xäzer isä balalar üzläre dä tärcemä itä alalar. Aralarında alman, başkort, törek, ispan, çuwaş tellären dä belüçelär bar. Teläsä kaysı tel – mädäniyat açkıçı ul.

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Här könne şatlık belän ütkärä belegez, ezlänegez, üz yulıgıznı tabıgız. Ägär dä üzegezne IT ölkädä sınap karıysıgız kilä ikän, «Sälät-Sanak» alanına yaki Kazan şähäre Ostrowskiy uramı 23-nçe yortta  urnaşkan «Sälät» yortınıñ 16-nçı bülmäsenä räxim itegez!   

tulısınça ukırga

Kamila Dimuxametowa

«Sälät» tellär mäktäbeneñ koordinatorı

Kamilä, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- 2005-nçe el ide ul. Mine «Sälät-Rauşan» alanına çakırdılar. Moñarçı minem ber dä cäyge lagerlärgä yörgänem yuk ide, tik şulay da «Sälät» kızıksındıra aldı.

Şul wakıttagı häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

- Üzgäreşlär äytep-betergesez küp häm alar barısı da uñay yakka gına. Iñ küzgä taşlanganı – bügenge «Sälät»tä üzeñne tabu häm üsterü öçen mömkinleklär bik küpkä artık. Minem sälkeşlek çorımda sotsial çeltärlär yuk ide äle, şuña da xäzerge yaşlär kebek instagram aşa, w kontakte törkemennän kürep yañalıklarnı belep tora almıy idek. Xäzer inde telägän barlık garizalarnı da internet aşa gına tutırabız. Tagın bik küp, bik küp üzgäreşlär, sanap betergesez!

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä! Läysän apa Sıraewa häm Rail abıy Bädretdinow. Alar minem xäteremdä supergeroylar bularak kaldı.

 - «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Çit il ädäbiyaten ukıym, räsem yasıym, çigäm. Küñelemä oşagan eş belän şögıllänäm, ber süz belän äytkändä.

Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

- Üz  ölkälärendä uñışlarga ireşkän şäxeslär belän maxsus oçraşular häm master-klasslar uzdıruçı proekt citmi, miña kalsa. Moña oxşaş çaralar ütä, älbättä, tik alar älegä sistemalı räweştä tügel. Bu ideya inde küptännän küñelemdä yaşi. 

«Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä kalgan tellär däräcäsen?

- Tatar telen balalar äybät belälär. Ämma aralarında telne añlauçı, tik söyläşergä kurka torgannar bar. Kurıkmagız! Telegezne kamilläşteregez. Ingliz telen dä äybät belälär. Tik mäktäplärdä anı ukıtkanda kızıksındıra belmilär dip uylıym. «Sälät» tellär mäktäbenä kilsägez, mondıy xäl oçratmassız, min sezgä wägdä itäm.

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Balam! Internetta utırgançı berär faydalı eş belän şögıllän. Misalga, ispan telen öyränä başla, «Fänsar» webinarların açıp tıñla. Üs! Sineñ mömkinlekläreñ çiksez! Ägär telne üzeñä genä öyränäse awır ikän, sin härwakıt «Sälät» tellär mäktäbenä kilä alasıñ. 

tulısınça ukırga

Igor Smirnow

Äydaman, «Sälät» yaşlär üzägeneñ yaşlär belän eşläü belgeçe.

- Igor abıy, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp uz äle.

- 2011-nçe el ide ul, «Sälät-Rauşan» alanında buldım. Sälkeş bularak ber genä tapkır katnaşırga nasıyp buldı, annarı inde 2014-nçe elda äydaman däräcäsenä kütäreldem.

- Şul ellardagı häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

- Ooo... «Sälät» üsä genä bara. Gali misal – Bilärdäge forumıbız. Min sälkeş çakta ul öç könlek festiwal ide, ä bügen isä 5-6 könlek, uku-ukıtu häm küñel açu programması bulgan forumga barabız. Alannar, sälkeşlär, katnaşuçılar sanı da artkannan-arta gına bara.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä! Aynaz apa häm Rüzäl abıy. Alar minem öçen bügenge köngä kadär ürnäk bulıp toralar.

- Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Bar.

- «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Aktiw student tormışı alıp baram. Sport belän şögıllänäm,  «Närsä? Kayda? Kayçan?» uenın yaratam. Tik wakıt kına tıgızrak. Räsem yasarga da öyränäsem kilä.

- Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

- Barısı da citä dip sanıym min. Bulgannarın kamilläşterergä, üsterergä kiräk. Ä yaña ideyalär tormış agımı belän barlıkka kiler.

- «Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä başka tellärneken?

- Bäxässez, «Sälät»täge tatar tele däräcäse bik yugarı. Näni genä sälkeşlärneñ dä ingliz telen belüläre aeruça söenderä. Kayber smenalarda ingliz telenä aerım igtibar birelüe bik uñay küreneş, minemçä.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Ukuıgızda uñışlar telisem kilä. Cäy citkäç «Sälät»tä küreşkängä kadär! 

tulısınça ukırga

Liliya Waleewa

«Äydamannar mäktäbe» proektı koordinatorı

Liliya, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- 2008-nçe el ide ul. 11-nçe sınıyfnı betergän elım ide. Klasstaşlarım «Sälät-Arşan»ga barırga täkdim ittelär. Şul çordan birle «Sälät»tän gadäti tormışka kire äylänep kaytmadım inde min! (Kölä)

Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

- Berläşmä eşçänlegendä töp häm kisken üzgäreşlär soñgı 3-4 el eçendä buldı, miña kalsa. Yaña texnologiyalär, proektlar sanı häm oeşma däräcäse ölkäsendä uñay üzgäreşlär sanap betergesez. Ä menä traditsiyalär häm moxit – elekkegeçä.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Aliya apa Dusaewa häm Röstäm abıy Gomärow. Başka äydamannarım bulmadı da.

Sarı galstugıñ barmı?

- Bar. 2008-dä, «Arşan»da aldım.

«Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Bügenge köndä IT-kompaniyadä eşlim, aspiranturada ukıym, dissertatsiya yazam. Xobbi sıyfatında urbanistika belän şögıllänäm. Kayçan da bulsa bu minem töp eşemä äwereler dip ışanıp kalam.

«Sälät»kä, sineñçä, nindi proektlar citmi?

- Älege wakıtta, miña kalsa, mäktäpkäçä belem birü belän bäyle bulgan proekt citmi. Balalar bakçası bulamı ul, berär üzäkme, möhim tügel. Moña ixtiyac zur dip uylıym.

«Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Kalgan tellärneken?

- Şäxsän mineke – «3»lelek kenä. Ä kalgan tellärgä kilgändä, «Sälät»täge balalar bik sälätle, kübese poliglotlar, 3 telne dä äybät belälär.

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Smenadagı däreslärne kaldırmıyça yöregez, aşxanädä aşıgıznı aşap beteregez, 23:00-dä yoklarga yatıgız! (Kölä) Ä iñ möhime – olıgaerga aşıkmagız! 

tulısınça ukırga

Rail Kuramşin

«Sälät» yaşlär üzäge däülät oeşması direktorı.

- «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle, Rail abıy.

- «Sälät»kä min bala bularak kildem. 1998-nçe el ide ul. Ximiya buença respubliküläm olimpiadada ciñü yaulagan öçen çakırdılar. Onıtılmaslık «Sälät-Çistay» alanı. Bügengedäy xäterlim.

- Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştırsañ...

- Ul wakıtta: «Sälät» däülät, sälkeş yaña tatar, añ-fähemgä gaşıyk bu xalık!”

Xäzer: «Sälät» - eeeeeeeex şäp!

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä! Rimma apa Gatiyatullina häm Gölnaz apa Bädertdinowa idelär alar. Alarga bügenge köngäçä çın yöräktän räxmätlemen.

-  Ä sarı galstugıñ barmı soñ?

- Bar!

- «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Gailäm bar. Buş wakıtımnıñ kübräk öleşen alarga bagışlarga tırışam. Yaratkan şögıllärem bularak badminton uynaunı äytä alam. Şulay uk tözeleş belän dä mawıgam.

- «Sälät»kä nindi proektlar citmi, sineñçä?

- «Sälät» mömkinleklär möxite bulganga kürä, «Sälät»tä bügenge köndä bulmagan proektlar citmi inde.

- «Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

- Böten berläşmäneken küzallawı awırrak bulır. Yakın-tirädägelär öçen ışanıp äytä alam: tatarça aralaşabız! Äle tagın kıtay telen öyränäsem kilä. Forsattan faydalanıp sorıym äle: Nariman abıysı, kayçan yaña törkem cıya başlıysız? (Kölä)

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- “Sälät” marşın yañadan ber kat tıñlap mägnäsenä töşenegez: «Can cepläre bäyli sälkeşlärne, yakın itep erak aranı!»

tulısınça ukırga

Güzäl Gaynanowa

IK intellektual icat klubı häm «Mirax» proektı citäkçese.

«Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle, Güzäl.

- 2012-nçe el ide ul. «Sälät-Ruxiyat» alanı turında miña klasstaşım söyläde. Söyläde dä, şunda uk gariza da tutırttırdı. Min barırga karar kıldım häm haman da «Sälät» dönyasında kaynıym.

Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştırsañ.

- Älege 3 el däwerendä genä barlık üzgäreşlärne dä küzallap beterep bulmıydır. Tik şunısı xak: respublikabıznıñ meñlägän sälätle balaların häm yaşlären bergä tuplap,  «Sälät» könnän-kön alga bara.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä! Alinä apa Sadriewa häm Ilham abıy Ibrahimow. Alar minem tormışımda gadäti äydaman gına tügel, ä yakın duska da äyländelär.

Sarı galstugıñ barmı?

- Bar!

«Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- Älegä ike yugarı belem alam,  şuña da wakıtım uniwersitetta ütä. Şulay uk jurnalistika belän tiränten kızıksınam – kiläçäk tormışımda anı hönärem itep küräm.

«Sälät»kä nindi proektlar citmi, sineñçä?

- Minemçä, biredä här keşe küñelenä oşagan şögılne taba ala. Barlık proektlar da bik kızıklı!

«Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

- «Sälät» diyugä tatar tele dä küz aldına kilep basa. Şäxsän üzemneñ häm duslarımnıñ  täcribäsendä inandım: «Sälät» tatar telen genä tügel, ä küp kenä çit tellärne öyränergä zur etärgeç ul. Bügenge köndä bu bik aktual, miña kalsa.

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Iñ möhime – wakıtıgıznıñ häm mömkinlekläregezneñ kaderen belegez! 

tulısınça ukırga

Wenera Galimowa

«Sälät-Ruxiyat 2015» direktorı, «Agıydel 2015» forumınıñ äydamannar kuratorı.

 Wenera apa, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

 Minem «Sälät»täge tarixım 2009-nçı elnıñ fewralennän başlanıp kitte. «Äydamannar mäktäbe»ndä katnaştım. Ul wakıtta äle mine ni kötkänen küz aldına kiterü dä awır ide, tik şulay da üzem öçen bik küp yaña açışlar yasadım. Ä iñ möhime – üzem öçen yaña «üzemne» açtım. Kızganıç, sälkeş bulırga turı kilmäde. Äydaman bularak xäzer dä barı tik cılı xislär belän genä üzemneñ berençe törkememne - «Sanak kübäläklären» iskä alam («Sälät-Sanak 2011»).

 Ä sarı galstugıñ barmı soñ?

– Bar! Min anı 2012-nçe elda «Äydamannar mäktäbe»ndä aldım. Ul wakıtta sarı galstuk cäyge alannarda zur täcribä tuplagan äydamannarga birelä ide.

– Kiçäge häm bügenge «Sälät»ne çagıştırsak....

–Bügenge «Sälät» – kiçäge «Sälät»neñ maksatı. 

– Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

– Kızganıç, sälkeş bulmagaç,  berençe äydamannarım da yuk.

«Sälät»kä nindi proektlar citmi?

– Miña kalsa, xäzerge wakıtta «Sälät»kä keçe yaştäge mäktäp balaları öçen proektlar citmi. «Sälät» weterannarınıñ balaları mäktäpkä yöri, alar öçen dä maxsus smena buldırsak äybät bulır ide.

 «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

 «Sälät»tän tış xoreograf bulıp eşlim, aspiranturada ukıym. Balalar öçen icadi proektlar uylap tabu belän şögıllänäm. Säyaxät itärgä yaratam. Kıskası, küñelsezlänep utırırga wakıt yuk (Kölä)

 Sälkeşlärgä teläkläreñ?

 Kaderle sälkeş! «Sälät» ul zur mömkinleklär, alıştırgısız täcribä, iñ kaderle duslar. Xäzer sineñ alda kiñ häm gacäep dönya açıla, anda mömkinleklär sanı bixisap. Dimäk, siña barı anı kuldan ıçkındırmaska häm alga barırga kiräk. Uñışlar siña!

 



tulısınça ukırga

Gölşat Gıymadiewa

«Sälät» Media-üzäge citäkçese

Gölşat, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- 1998-nçe el ide ul. Min 10-nçı sıynıfta ukıy idem. Ser tügel, küp kenä olimpiada, konkurs, festiwallärdä katnaşıp kildem. Şul elnı Kazanda Respublikaküläm ekskursiyaçelär konkursı uzdı. Min anda Kazan sölgese turında söyläp, şähär buença 1-nçe urınnı yauladım. Uku elı tämamlanır aldınnan, Almaz abıy Xäbibullin (ul wakıtta äydaman ide, xäzer Tatarstan Respublikasınıñ ministrlar kabinetı ictimagıy üseş bülege citäkçese urınbasarı) min ukıgan 1-nçe tatar gimnaziyaseneñ direktorı Fäniya Miftaxowaga mine «Sälät»kä çakıruları xakında xat yulladı. Kulıma xatnı algaç, minem xis-kiçereşläremne belsägez (Kölä) Ozak uylap tormıyça, äyberläremne cıydım da, Allaga tapşırıp kittem. Ike atna «Sälät-Çistay» smenası, şunnan soñ «Sälät-Tuapse».  Kıskası, 1998-nçe eldan başlap «Sälät» minem yörägemdä.  

Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»eñne çagıştır.

- Ütkänne  häm bügengene çagıştırıp karar öçen, öç ay eşläü dä citä ikän. Döres, här çornıñ üz maturlıgı, üz uñaylıkları.  Eldan-el «Sälät» üzgärä, yaxşı yakka üzgärä. IT-texnologiyalär zamanasında, «Sälät» tä zaman belän bergä atlıy. Läkin 1998-nçe ellarda da «Sälät»tä räxät häm küñelle ide. Däreslär wakıtında kulga kaläm totıp, däftärgä yazu üze ni tora! Ul ellarda sälkeşlär belän poçta aşa kuldan yazılgan xatlar alışa idek, oçraşular ütkärä idek. Xäzer Forumnarda balalarga karıym da soklanıp kuyam: ukıym, buldıram dip däreslärgä yörilär, küzlärendä oçkın kürenä. Elek tä şulay ide.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä! Liliya apa Siraciewa häm Gölnaz apa Cämaliewa. Liliya apa belän ozak ellar TNWda bergä eşlädek, bügenge köndä ul Amerikada yaşi, matur gailä korıp, ike bala üsterä.

- Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Yuk şul. Bügenge köndä min däräcäse bulgan «Sälät» oeşmasında media-üzäk citäkçese bulıp eşläwem belän gorurlanam. Berençe könnärdä eşkä kerep kitüe awırrak ide. Citäkçe bularak zur cawaplılık toyasıñ. Süz uñaennan, miña yardäm kulın suzgan kollegalarıma zur räxmätläremne belderäm.

- Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

- Tatarda şundıy süz bar , «az bulsın, läkin bäräkätle bulsın». Proektlar citärlek, iñ möhime, alarnıñ sıyfatlı näticäsen buldıru. Bügenge köndä bez ul maksatlarga ireşäbez.

- «Sälät»tä tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

«Sälät»tä öç telgä östenlek birelä: tatar tele, rus tele häm ingliz tele. Bezdä tellär mäktäbe, tatar telen tiränten öyränü üzäge eşli. Ägär dä sin şul öç tel arasında  «kaynıysıñ» ikän,  sin «Sälät» keşese.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Här keşe dä sälätle. Üz sälätegezne kürep, anı üsterergä öyränegez, xıyalıgız maksatka äylänsen. Ägär sez döres yul buença barasız ikän, dimäk, sez «Sälät»tä bulırga tieşle keşe. «Sälät» — mömkinleklär moxite.   

tulısınça ukırga

Rüzäl Äxmädiew

«Sälät-Rauşan 2011» alanı äydamanı, IV Xalıkara uku-ukıtu «Sälät» yaşlär forumınıñ «Sälät TW» korrespondentı.

-         Rüzäl, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

-         Ni kızganıç, miña sälkeş bulırga turı kilmäde. Student çakta şaktıy duslarım, tanışlarım, gomumän, barlık äylänä-tiräm «Sälät» dönyasında kaynıy ide. Älbättä inde, min dä «Sälät»kä baru teläge belän yandım. Nihayat, 2010-nçı elda «Sälät-Aznakay» alanına äydaman itep çakırdılar, tik törle säbäplär arkasında bara almadım.  2011-nçe elda xıyalım çınga aştı, «Sälät-Rauşan»ga Rüzäl abıy bularak barırga nasıyp buldı.

-         Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»eñne çagıştır.

-         Masştab yagınnan bügengese köndä «Sälät» küp ölkälärne kolaçlıy. Säläte bulgan keşegä mäydançık kına kiräk ul. Ä «Sälät» — tatar xalkınıñ sälätle yaşläre mäydançıgı.  Elek tä şulay ide, xäzer dä şulay. Şunı  gına aerıp äytä alam: äydaman bulıp yörgän çagımda şaktıy balalar saylap alu turın da ütä almıylar ide. Ä xäzer isä «Sälät»kä elägüçelär sanı kübräk, monıñ belän balalarga keçe yaştän ük añ-belem däräcäsen kütärergä mömkinlek tudırıla.

-         «Sälät»tä ireşkän uñışlarnı sanap üt äle.

-         2-nçe, 3-nçe däräcälär, şämäxä futbolka.

-         Bügenge köndä «Sälät»täge eşçänlegeñ nidän gıybarät?

-         Äydaman  bularak yörmim inde xäzer. (Kölä) Ä forumnarda bik teläp, yaratıp katnaşam, öleşem kergängä bik şatmın. Bıel äle menä Bilär forumında media-üzäk komandası sostawında, «Sälät-TW»nıñ alıp baruçısı bularak katnaştım.

-         «Sälät»kä nindi proekt citmi dip sanıysıñ?

-         «Sälät»tä proekttan küp närsä yuk. (Kölä) Barlık proektlarnı berläşterüçe proekt kına kiräkter.

-         Tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

-         Gomumän, «Sälät»tä tel yagı härwakıt köçle buldı. Moña bäylänep bulmıy. Tatar tele däräcäse genä soñgı ellarda töşä başladı, ni kızganıç.

-         Sälkeşlärgä teläkläreñ?

-         Millätebezgä kiräkle keşe bulıgız!

tulısınça ukırga

Aysılu Mubarakşina

Aysılu apa Möbäräkşina — bıelgı «Sälät-Batır» alanınıñ direktorı.

Aysılu, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- 2009-nçı el ide ul. Min matematikadan respublikaküläm olimpiadada yaxşı näticälärgä ireştem. Äle dä xäterlim, tugan könemnän soñ ikençe könne «Sälät-Rauşan» alanına çakıru kilde. Bu minem öçen iñ zur büläk ide! Älbättä, iñ elek äti-äniem aldına cibärergäme-yukmı digän sorau kilep bastı. Ozak uylanulardan soñ,  «Sälät-Rauşan» minem şäxsi üseşem öçen äybät mäydançık bulır digän fikergä kilep, sälätlegä äwereldem.

Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştırıp kara äle.

- Ägär dä şul 2009-nçı elda miña Bilär festiwale urınına zur, masştablı forum bulaçak disälär, mögaen, ışanmas ta idem. «Sälät»neñ üz yortı, distälägän kızıklı proektlar  bulaçak disälär dä ışana almas idem. Soñgı ellarda «Sälät» bik zur tizlek belän alga atlıy. Sälätle yaşlär öçen korılgan şuşı cirlektä minem dä buluım belän çiksez bäxetlemen. «Sälät»tän başka tormışımnı küz aldına da kiterä almıym.

Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Älbättä! Minem berençe äydamannarım — Zölfiya apa Tarazowa häm Gölfiya apa Garipowa. Alar mine «Sälät» dönyasına citäkläp alıp kerdelär. Üzemneñ äydaman bulgan çorımda da härwakıt alar kürsätkän ürnäkkä karap eş itärgä tırıştım.

Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Kızganıç, sarı galstugım yuk. Döresen genä äytkändä, anı alırga da tırışmadım. Ä menä äydaman bulıp üzemne kürsätergä 100%ka tırıştım. Şuña da 3-nçe, 2-nçe däräcäm häm şämäxä futbolkam bar.

«Sälät»täge eşçänlegeñ xakında söyläp üt äle.

- «Sälät-Tel» häm «Sälät-Batır» alannarında äydaman bularak eşlädem. 2014-nçe elda «Sälät-Batır»da ölkän äydaman, 2015-tä direktor buldım. Cäyge alannardan tış «Sälät» tellär mäktäbendä eşlim,  «Fänsar» Akademiyasendä lektsiyalär ukıym. Şulay uk bıel «Sälät» Praga mäktäbenä eläkkän bäxetle keşelärneñ berse min.

Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

- Miña kalsa, «Sälät»tä kiräkle böten proektlar da bar. Wakıt ütü belän tagın nindiläre kiräk bulır – anısın älegä äytä almıym.

«Sälät»tä tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

- «Sälät», çın mägnäsendä, tatar tele dönyası ul. Beryulı, Bilär Forumı wakıtında, rus telle duslarım üzebez dä sizmästän sms-xatlarnı tatar  telendä yullıybız dip söylägännär ide. Minemçä, bu bik äybät kürsätkeç.

Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- Sälkeşlär! Bu dönyada mömkinleklär bik küp. Döres kabul itelgän ber genä fiker dä böten tormışıgıznı üzgärtergä mömkin. Şuña da mömkinlekläregezne kuldan ıçkındırmaska tırışıgız! 

tulısınça ukırga

Danis Şakirow

Şakirow Danis Fänis ulı — Bötendönya tatar kongressı başkarma komitetı räiseneñ berençe urınbasarı.

- Danis abıy, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

- 2004-nçe elda tatar tele häm ädäbiyatınnan respublikaküläm olimpiadada jiñügä ireştem. Şunnan soñ cäyge alannar başlanır aldınnan Gölnaz apa Garipowa «Sälät»kä çakırıp şaltırattı. Min şähär egete bulsam da, cäy citügä äbi-babay yanına (Aznakay rayonına häm Başkortostanga) cilderä idem. Läkin ul wakıtta uylandırdı.  Barıp karıym digän fikergä kildem. Menä inde 11 el uzdı, ä min haman «Sälät» belän bergä atlıym. Sälkeş, äydaman, başcitäk — härberseneñ tämen toep karadım.

- «Sälät»täge eşçänlegeñ nidän gıybarät?

-  Bügenge köndä dä tıgız elemtädä, cäyge alannar, yaña proektlar —  «Bolgar Tugan tel», «Agıydel» alannarı, däülät programmaları kısalarında uza torgan çaralarnı bergä ütkäräbez.

- Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

- Äye! Alarnı bik teläsäñ dä onıtıp bulmıydır ul. (Kölä) Ildar abıy belän Aygöl apa! Xäzer matur gına gailä korıp yaşilär, ä bez isä Bilärdä sälkeş bulganda uk üz xäer-fatixabıznı birdek.

- Sarı galstugıñ barmı soñ?

- Sarı galstugım bar, äle dä saklana.

- Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

- Eldan- el «Sälät» kamilläşä, üsä, üzgärä. Proektlar, älbättä, küp. Alar barısı da sistemalı häm bu üz wakıtında cimeşlären birä.

- Sälkeşlärgä teläkläreñ?

- «Sälät» — tormış mäktäbe. Härwakıt xäräkättä bulıgız!!! 
tulısınça ukırga

Albert Şakirow

Albert Şakirow — «Sämrux» icadi berläşmäseneñ prodyuserı, «Bolgar-Tugan tel» forumınıñ başkaruçı direktorı.

- Albert, «Sälät»kä niçek kilep eläkteñ, söyläp üt äle.

 - Olimpiadnik min. Aeruça zur uñışlarga ingliz tele, rus ädäbiyatı, cämgıyat beleme häm fizika fännäre ölkäsendä ireştem. Mäktäbebezgä «Sälät» alannarı turında faks kilgäç, ukıtuçılar mine sayladılar. Tik min şunda uk karşı töştem! Balalar cırlıy-cırlıy Bilär küpere aşa çıgıp bargan syujetnı kürgäç, tögäl barmıym digän kararga kildem. Min bit cırlıy belmim... (Kölä). Bügen şul çorda mine «Sälät» dönyasına kertep cibärä algan keşelärgä döres süzlär taba belgännäre öçen çiksez räxmätlemen. Şulay itep, minem berençe alanım ul «Sälät-Rauşan 2005» ide.

 - Şul wakıttagı häm bügenge «Sälät»ne çagıştır.

 - Minemçä, alarnı çagıştırıp bulmıy häm kiräk tä tügel. Älbättä, här sälkeşneñ berençe bargan häm annan soñgı ellarnı çagıştırıp karau gadäte bulgandır. 13 yaştäge häm 9-10-nçı sıynıfta ukıgan «Sälät» aerıla bilgele. Tik bu, berençe çiratta, «Sälät»tän tügel, ä balanıñ karaşları üzgärü belän bäyle. Tora-bara üzeñ äydaman bulgaç cawaplılık häm burıçlar da päyda bula. Inde sin üzeñ balalar öçen cılı häm dustanä möxit tudırırga tieş bulasıñ.

 - Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme?

 - Älbättä! Rail abıy häm Läysän apa. Alar alannıñ berençe könnärennän ük miña kiñäşlären birä kildelär. Bik küplärneke kebek ük, minem dä «yoldız çire» belän awırgan çorım buldı. Näk şuşı wakıtta Rail abıy belän Läysän apanıñ yanäşämdä buluı miña zur täesir yasadı, fikerläwemne üzgärtergä yardäm itte.

 - Sarı galstugıñ barmı?

 - Bar.

- «Sälät»täge eşçänlegeñ xakında söyläp üt äle.

- 2007-nçe elda «Sälät-Rauşan» alanına äydaman bulıp bardım. Inde kiläse elga ölkän äydamanga äwereldem, şul uk wakıtta bütän alannarda da äydamanlık wazifasın başkardım. «Sälät» klubı tormışında da aktiw katnaşıp yörgän wakıtlarım buldı: Damir Zäkiew belän bergä diskussiya klubı oeştırdık, intellektual klubta da mäş kildek, «Cisem» festiwale oeştıru komitetı sostawına da eläktem. Bügenge köndä mine «Sälät-SF» IT häm tsifrlı sängat mäktäbe proektı bülmäsendä tabarga bula. Äle küptän tügel genä törkemebezneñ barlık eşçänlegen «Sämrux» icadi berläşmäse itep üzgärttelär.

- Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

 - Äytep tä beterä almam, şunda uk päyda bulırlar! (Kölä)

 - «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

- TNWda tarixi proekt alıp baram.

 - Sälkeşlärgä teläkläreñ?

 - Sez ni eşlärgä kiräklegen üzegez dä beläsez! Min äle kiñäşlär birerlek kartaymadım. (Kölä)
tulısınça ukırga

Rafis Näbiullin

Rafis Näbiullin – balalar häm yaşlär öçen töbäkara icadi-intellektual “Agıydel” forumınıñ başkarma direktorı, “Iske Kazan” proektı citäkçese.

Ilüzä: Rafis, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

Rafis: 2007-nçe el ide ul. Min ukıgan gimnaziyadä klasstaşlarım da, duslarım da här cäyne «Sälät» alannarında yal itälär ide. Citmäsä, tänäfes bue «Sälät» cırların cırlap yörilär ide äle. Bügen «Sälät-Aznakay» alanınıñ direktorı bulgan Läysän Sabitowa da şundıylarnıñ berse. Ul miña oçınıp-oçınıp «Sälät» turında, andagı dusları, kiçke çaralarnıñ küñellelege xakında söyli, barırga täkdim itä ide. Min isä haman rizalaşmıy yördem. Situatsiyadän çıgu yulın äti belän äniem taptı. Alar Läysän belän berlektä, miña äytmiçä genä «Sälät-Arşan» alanına gariza tutırgannar. Monı belep ozak kına açulanıp yördem, tik barıber barırga buldım. Ul cäyne min Anapada yal ittem häm monıñ öçen berkayçan da ükengänem bulmadı. Minem «Sälät»täge tarixım şulay başlanıp kitte.

I: Berençe tapkır kürgän «Sälät»ne häm bügenge «Sälät»ne çagıştır äle.

R: Çagıştırırga bik awır, çönki min üzem dä üstem, üzgärdem. Gadi sälkeş - smena direktorına äwerelde. «Sälät» - meñlägän mexanizmnardan torgan zur ber sistema, andagı üzgäreşlärne sanap betererlek tügel. Şunısı şatlandıra, barlık üzgäreşlär uñay yakka.

I: Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme? Ä berençe sälkeşläreñne?

R: Äye, xäterlim. Minem berençe äydamannarım Elwira apa Särwärowa häm Nurbäk abıy Batulla idelär. Ä menä berençe sälkeşläremneñ bötenesen dä xäterlämim inde. Xäzer alarnıñ kübese üzläre dä äydaman.

I: Sarı galstukka iya buldıñmı?

R: Min barı ber genä tapkır sälkeş buldım. Anısında da äti-äniem genä cibärgängä, smenanıñ yartısın buşka uzdırdım. (Kölä) Annarı gına älege dönyaga kerep kitä aldım. Yabılu tantanasında aktiw balalar belän berrättän äläm töşerergä mine dä çakırdılar. Soñınnan miña monı sarı galstukka tiñ dip añlattılar.

I: Sineñçä, äybät äydaman nindi bulırga tieş?

R: Berençe çiratta, älbättä inde, sabır xolıklı, tapkır häm şul uk wakıtta, kırıs ta bula belergä tieş. Bötenesen kürep torırga, tik kübesenä küz dä yoma belergä kiräk. Törkemneñ «ut çatkısı» bulırga tieş! Äydaman – iñ awır hönärlärneñ berse diyar idem, çönki ul kıska gına wakıt eçendä balanıñ talantın kürep alıp, üsärgä yardäm itä torgan şäxes.

I: «Sälät»tä tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ? Ä bütän tellärne?

R: «Sälät»tä tatar tele däräcäse härwakıt yugarı buldı. Älege dönyaga kisäk kilep kergän balaga tatar telenä küçüe genä awırrak. Alar bit öydä, mäktäptä, uramda, dusları yanında rusça aralaşıp künekkän. Çit tellär belän dä bar da yaxşı. Biredä här çarada çit il kunakların oçratırga bula. «Sälät» tellär mäktäbe dä tel öyränergä teläüçelär öçen ber digän mömkinlek.

I: «Agıydel» turında, forumnıñ başkarma direktorı bularak söyläp üt äle.

R: O, monı tiz genä söyläp beterep bulmas! Şäxsän minem mondıy yugarı däräcäle proektta berençe eşläwem ide. Zur eşlärdä iñ möhime komanda, biredä ul ber digän ide. «Agıydel» turında tulı ber mäkalä yazsañ da az bulır ide. Minem isä, üz çiratımda, katnaşkan här keşegä räxmätemne belderäsem kilä.

I: Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

R: Öç «Sälät»le kafeda ber-ike sägat bergä utırsa, dönya kadär kızıklı proekt uylap taba alırlar ide. Bezdä andıylar bolay da şaktıy. Minem üzemneñ dä küñel türemdä saklap yörtkän berniçä fikerem (xıyal dip äytsäñ dä buladır) bar. Anıñ berse Respublikabıznıñ sälätle balaları öçen litsey-internat bulsa, ikençese – startaplarga yardäm itüçe biznesmennar klubı buldıru.

I: «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

R: Üz biznesım bar. (Kölä) I: Sälkeşlärgä teläkläreñ?

R: Sezneñ mömkinlekläregez sanap betergesez! Eşlägez! Kuldan ıçkındırmagız!

tulısınça ukırga

Aygul Abdraxmanowa

Bügen rubrikabız kunagı - Aygöl apa Abdraxmanowa

I: Aygöl apa, «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

Aygöl: 2008 nçe elda miña «Sälät-Elemtä» alanına barırga nasıyp buldı. Bar tarix şuşında başlandı da inde. Näk menä şuşı elnıñ awgust ae minem tormışımnı tamırınnan üzgärtte.

I: Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme? Ä berençe sälkeşläreñne7

Aygöl: Minem berençe äydamannarım – Alsu apa Xäbibullina häm Olya apa Äsxädullina. Alar miña zur tormışta üzemne tabarga bulıştılar. Berençe sälkeşlärem minem 2013 nçe elda, «Sälät-Iske Kazan» alanında barlıkka kildelär. Törkemdä 16 bala ide, bötenesen xäterlim, aralaşam.

I: Sarı galstugıñ barmı soñ?

Aygöl: Äye, 2009 nçı elda «Sälät-Tel» alanında aldım. Sarı galstuk – bügengese köndä dä minem öçen iñ zur büläk.

I: Äybät äydaman nindi bulırga tieş?

Aygöl: Çın küñeldän balalarnı yaratu da bik citä.

I: Berençe kürgän häm bügenge «Sälät»ne çagıştır äle.

Aygöl: Berençe tapkır «Sälät»kä kilgäç min bik küp sälätle, pozitiw keşelärne häm Cäüdät abıynı kürgän idem. Bügen dä «Sälät»kä kilgäç min sälätle ballarnı häm Cäüdät abıynı küräm.

I: Tatar filologiyase häm tarixı fakultetı studentı bularak, «Sälät»täge tatar tele däräcäsen niçek bilgeliseñ?

Aygöl: Minem barlık äylänä-tiräm tatarça söyläşä. Ä minem äylänä-tiräm – şul «Sälät» inde ul. Min monıñ belän çiksez bäxetlemen.

I: Sine bıel «Sälät-Baltaç»ka bara dip işetkän idek, nik bu alannı sayladıñ?

Aygöl: 2013 nçe elnıñ axırında Räzinä apa Safina miña üzemne «Sälät-Baltaç» alanında ölkän äydaman itep sınap kararga täkdim itte. Annarı niçek direktor bulıp kuyganımnı sizmi dä kaldım. Räzinä apa tarafınnan miña kürsätelgän ışanıç äle bugenge köndä dä küñelemä nur östi.

I: Sineñçä, «Sälät»kä nindi proektlar citmi?

Aygöl: Bu sorauga cawap birü awır. Minemçä, «Sälät»tä şäxsi üseş öçen kiräk bulgan barlık proektlar da bar.

I: «Sälät»tän tış ni belän şögıllänäseñ?

Aygöl: "Darelfönün" gazetasında eşlim, «Ällüki» şigriyat tügärägendä şögıllänäm.

I: Sälkeşlärgä teläkläreñ?

Aygöl: Härberegezneñ başında üz ideyase bulsın! Çönki näk menä ideya alga barırga yardäm itä.

tulısınça ukırga

Ilsur Nafikow

Rubrikabız kunagı - Ilsur abıy Näfıykow

Kem: Ilsur abıy Näfıykow

Kayda: «Sälät»tä 2009 nçı eldan birle

 

I: Ilsur abıy,  «Sälät»kä kilep elägü tarixın söyläp üt äle.

Ilsur abıy: Tarixnıñ başı 2009 nçı elga barıp totaşa. Ul wakıtta bez KWN uynıy idek, şunıñ belän yaşi idek. 2009 da «Sälät-Tel» smenası açıldı,anda balalar öçen «Iske Kazan» festiwale oeştırıla ide. Robert abıy Islamow, Nariman abıegız belän ikebezgä, şunda ukıtuçılar bularak barırga täkdim itte. Şunnan başlanıp kitte dä inde. Smena barışında Tyulpan Mingazowa (xäzer inde Xäbibullina) belän Gölnaz Säxäbetdinowa «Sälät-Bögelmä»gä çakırdılar. Şul wakıttan birle här elnı, ikençe smena barışında çemodannarıbıznı tutırıp Bögelmägä bara torgan bulıp kittek. Menä şundıy tarix!

I: Rauşanmı, ällä inde Bögelmäme?

Ilsur abıy: Bu soraunı miña bik küp tapkırlar işetergä turı kilde. Rauşan da, Bögelmä dä – şul ber «Sälät» inde ul. Alarnıñ maksatları, burıçları, ideyaläre ber. Ikençe yaktan uylap karasañ, sälätle balaga geografik urın gına kirtä bula almıy. Şuña kürä balalarnıñ mömkinleklären alannarga gına bülep karau döres tügel. Üz çiratıbızda, bez dä – äydamannar, ukıtuçılar – sälätle yaşlärgä üzebezdä bulgan barlık belemne birergä tieşbez. Rauşan – ul konkret burıçlarnı çişü, konkret näticälärgä kilü, alıştırgısız 220 bala. Ä Bögelmä ul – öy, gailä. Biredä ber törkem genä dä 100 balaga torırlık, biredä bütän hawa, bütän möxit. Kiçäge sälkeşlär bügen inde üzläre abıy-apalar, buınnar almaşı barlıkka kilgän. Bögelmä zur şähär tügel, «Sälät» anda çagıştırmaça yaña närsä. Tatarstannıñ kalgan küp kenä rayonnarı öçen tatar tele gadäti xäl bulsa, Bögelmädä «Sälät» üze tatar tele çıganagı bulıp tora. Rauşan belän Bögelmäne çagıştırıp bulmıy. Çagıştırırga yaramıy. Här keşe tormış yulın başlıy, alga bara, kaydadır ciñä, kaydadır ottırırga turı kilä, wakıt-wakıt üze genä xäräkät itä, kayçagında bütännärneñ yardämenä buysına. Tik härber keşe üz yulın başlagan cirgä – tugan öenä kaytırga xıyallana. Menä min dä cäy köne, ikençe smena barışında Bögelmägä barırga yaratam, çönki minem öem şunda.

I: Sineñçä, elekkege festiwalme, ällä inde xäzerge masştablı forummı – kaysısı otışlırak?

Ilsur abıy: Äybät sorau. Rusça cawap biräm: «Samoe luçşee – eto sintez luçşix sostawlyayuşçix odnogo i drugogo pri uslowii ix garmoniçnogo sosuşçestwowaniya na blago edinoy tseli». Karale, añlatma kilep çıktı xätta. Festiwal ul – traditsiyalär, goref-gadätlär, icadi üseş, härber katnaşuçıga aerım igtibar. Ä forum – ul yaña mömkinleklär, täcribä häm fiker urtaklaşu,  şäxsi üseş. Festiwal dä, forum da – däräcä bilgeläüçe baskıçlar. Bu soñgı baskıç dip, berkem dä äytä almas. Äle alda nilär kötäder – bilgesez.

I: «Bolgar-Tugan Tel»neñ başkarma direktorı küzlegennän çıgıp forum turında söylä äle, Ilsur abıy.

Ilsur abıy: «Bolgar-Tugan Tel»... Ul wakıtı buença 7 köngä, ä istälekläre belän berniçä ellarga suzıluçı tarix. Ul – yaña gına yaulangan ür, yaña maksat, xäbär salu häm çıdamlılıkka sınau. Praga mäktäbe barışında älege forumnı miña Timur abıegız Söläymanow täkdim itte. Häm şul wakıttan başlap anıñ här detale kat-kat eşkärtelde, ber minutka da baştan çıkmadı. Älege proektnı başkalardan aerılıp torırlık itep eşlise kilde. Ul tatar telle möxit tudırırga, anı saklap kalırga tieş buldı. Bez moña tatar dönyasınıñ  tanılgan şäxesläre yardämendä ireştek: Rabit Batulla, Änwär Xäyri, Xatıyp Miñnegulow, Kädriya Fätxullowa üzläreneñ äytep-betergesez zur öleşlären kerttelär. Biredäge balalar tatar teatrı, klassik köyläre, radio-telewideniese, milli muzey baylıkları turında lektsiyalär, däreslär tıñlıy aldılar. Şunısın da iskärtep ütü möhim: «Bolgar-Tugan Tel» forumı YuNESKO sagı astında bulgan, Bolgar muzey-tıyulıgı territoriyasendä ütte. Monı inde üz küzeñ belän kürü kiräk.

I: Bezgä sin tagın «TNW-Tatarstan» kanalında «Perewedi! Izuçaem tatarskiy yazık» tapşıruınıñ alıp baruçısı, Kazan  (Idel bue) Federal Uniwersitetınıñ mögallime bularak ta bilgele.

Ilsur abıy: Äye, bu şulay. Ikese dä miña bik oşıy torgan yunäleş. Yaşlär belän xezmättäşlek itkändä üzeñ dä härdaim üseştä bulırga, üz östeñdä eşlärgä tieşseñ. Ber urında toru «intellektual üseş»tä katıp kalu digän süz. Monıñ öçen, bilgele, ukırga kiräk. Kazan Uniwersitetı tormış däwerendä Alma mater ul. Telewidenie dä eşläü yañadan-yaña belem tuplau, telebezgä, mädäniyatebezgä yañalık kertü. Ber süz belän äytkändä, näk minem eş.

I: Sälkeşlärgä teläkläreñ?

Ilsur abıy: Sälkeşlär! «Sälät» - ul tatar tele, goref-gadätläre, mädäniyate saklanıp kalaçak digän ömet. «Sälät» - ilebezneñ yaña intellektual häm ruxi köçe. «Sälät» - ul fikerläreñne, ideyaläreñne, xıyallarıñnı çınga aşıru möxite. «Sälät» ul – gailä. Tormışıgıznıñ här minutın uy-fikerläregezne çınbarlıkka äwerelderügä yunälderegez. Yañalıktan kurıkmagız: berkem ayak basmagan cirdän ezlägez, üzegezçä fiker yörtegez. Tik tarixıbıznı, telebezne, goref-gadätlärebezne saklagız!

tulısınça ukırga

Elwira Nureewa

Bu atnada rubrikabız kunagı Elwira apa Nureewa

Kem: Elwira apa Nureewa, «Sälät» 2008 nçe eldan birle

Ilüzä: Elwira apa, «Sälät»kä elägü tarixıñnı söyläp üt äle.
Elwira Nureewa: 2008 nçe el ide ul. Berençe alanım - «Sälät-Bögelmä». Näk menä şuşı mizgeldän minem «Sälät»täge tarixım başlanıp kitte.

I.:Berençe äydamannarıñnı xäterliseñme? Ä berençe sälkeşläreñne?

E.N.: Miña kalsa, berençe äydamannarnı onıtıp bulmıy. Minem berençelärem – Aynaz apa Cälälowa häm Irşat abıy Şäräfetdinow idelär. Inde 2011 nçe elda min üzemneñ söekle Bögelmämä äydaman bularak yul tottım. Berençe äydamanlılık – awır, läkin istä kala torgan küñelle xezmät. Ul çordagı balalarımnı da äybät xäterlim. Kübese belän bügen dä aralaşam.

I.: Sarı galstugıñ barmı?

E.N.: Bar! «Sälät-Bögelmädä», berençe bargan elnı uk aldım.

I.: Äybät äydaman nindi bulırga tieş?

E.N.: Biredä iñ möhim – balalarga bulgan mäxäbbät. Annarı gına kalgan sıyfatlar kitä: yaxşı psixolog, yakın dus, cawaplı keşe. Menä şundıydır ul, miña kalsa, şäp äydaman.

I.: Rauşanmı, Bögelmäme?

E.N.: «Sälät»!

I.: «Sälät»täge proektlarıñ xakında söyläp üt äle.

E.N.: Alar ikäü. Berençese - «Sälät-Lektoriy». Älege proekt kısalarında bez üz eşläreneñ çın ostaları, xobbi inde eşenä äwerelgän şäxeslär belän oçraşular oeştırabız. Çara törle formatta ütärgä mömkin: tok-şou, TED stilendäge lektsiyalär, gadäti däreslär. Yañalıklar artınnan sez http://vk.com/away.php?to=http%3A%2F%2Fselet.biz" target="_blank">selet.biz saytında, ictimagıy çeltärlärdä küzätep bara alasız. Ikençese - «Äydamannar mäktäbe». Monısı «Sälät»neñ cäyge eşçänlege öçen yaña äydamannar äzerläü, citäkçelärgä täcribä tuplarga yardäm itü digän süz. Äle küptän tügel genä «Wolga» yaşlär üzägendä «Sälät» citäkçeläre öçen berençe mäktäp uzdırıldı. Alda äle tagın bulaçak äydamannar öçen oeştırılgan mäktäp tä kötä.

I.:10 eldan soñ «Sälät»ne nindi itep küräseñ? 100 eldan soñ?

E.N.: Bügenge köndä «Sälät» zur tizlek belän alga bara. Şuña min tulı ışanıç belän bezne alda barı yaña yaulanaçak ürlär genä kötä dip farazlıy alam. 10 eldan soñ «Sälät»neñ üz balalar bakçası, üz mäktäbe bulaçak. Ä 100 eldan soñ inde «Sälät» ile barlıkka kilüe dä bik mömkin.

I.: Yubiley turında sineñ fikereñ?

E.N.: «Sälät»neñ 20 ellak yubilee bezneñ öçen zur bäyräm buldı. Çaraga bik ozak häm zur cawaplılık xise toep äzerländek. Çınnan da, zur eş eşlände. Älege yubiley mine bik ilhamlandırdı! Kontserttan soñ mine äytep-añlatıp betermäslek räxät xislär biläp aldı: monda şatlık ta, gorurlık ta, bäxet tä bar ide.

I.: «Sälät»tän tış wakıtıñnı niçek ütkäräseñ?

E.N.: Çınlap uylap karasıñ, «Sälät» minem tormışımnıñ küp urının alıp tora. Añardan tış min KFU karşındagı IT-litseyda matematika ukıtuçısı bulıp eşlim. Ingliz telemne kamilläşteräm. Duslarım belän cıelırga yaratam, alarnıñ bik kübese «Sälät»tän. Äybät kino, aktiw yalga mökibbänmen.

I.: Sälkeşlärgä teläkläreñ?

E.N.:Yalkaulanmagız! Barısı da äybät bulır!


tulısınça ukırga